VU Magazine 1995 - pagina 439

"En daardoor hoef ik mij niet negatief uit te laten. Maar de gangbare wetenschap boekt misschien niet altijd de beste resultaten. Mijn grote probleem is dat alternatieve benaderingen, vooral in de geneeskunde, soms enig effect schijnen te sorteren. Persoonlijk geloof ik niet zo in die alternatieve geneeswijzen maar ik zeg ook wel eens tegen vrienden of bekenden: als ik kanker zou krijgen en de gangbare wetenschap geeft het op, dan weet ik niet wat ik doe."

kapot maken. De natuur wordt door die experimenten zogezegd op de pijnbank gelegd. Dat hoort niet. Het is ongewenst om in te grijpen m de natuurlijke orde der dingen. Zulke dilemma's spelen vooral in de levenswetenschappen. Niemand vindt het erg een tafel doormidden te zagen, maar om een plant uit de grond te rukken, is al weer een stap verder. Hoe ver kun je gaan? Op een gegeven moment in de geschiedenis bleken onderzoekers heel ver te kunnen gaan en daar verzetten de romantici zich tegen. "Romantische bewegingen gingen op hun beurt vaak te ver. De extreme criticus van de wetenschap kan wel zeggen: stop het bedrijven van wetenschap door middel van experimenten, maar dan zijn we snel uitgesproken. Onze wetenschap is nu eenmaal gebaseerd op het ondervragen van de natuur. Wie dat niet accepteert zit op een andere golflengte. En dan is het zonde van de tijd om je in dat soort discussies te storten. j "In de loop van de negentiende eeuw : vond een omslag plaats. Het vage, romantische denken werd overboord gezet ten gunste van een materialisme waarin niets anders dan kracht en stof bestaat. In de geschiedenis is telkens een strijd tussen mechanistisch en organistisch denken te zien. Het mechanistisch wereldbeeld heeft het nu wel gewonnen, maar het organistisch wereldbeeld is niet verdwenen. Zo nu en dan steekt het zijn kopje weer op en doet er zich een nieuwe romantische periode voor. Niet in de gangbare wetenschap, maar als een onderstroom." Is New Age te beschouwen als zo'n voortzetting van de oude Romantiek^ "Ik denk dat je een aantal lijnen aardig kunt doortrekken."

Ondanks de oveidiijvingen is het romantisch respect voor de natuur toch een aardige gedachte. "Dat respect is niet zo verwonderlijk als het gaat om mensen die gelijktijdig wetenschapper en dichter zijn. Waar de kloof tussen cultuur en natuurwetenschap niet bestaat, valt dat toch te verwachten? Al is het misschien wat stereotype gedacht, ik verwacht van een alfa veel eerder dat I hij sympathie heeft voor het in stand houden van de natuur dan van een bèta, die nogal grof tekeer gaat. Gedichten uit de Romantiek hebben heel vaak de natuur tot onderwerp. De romantische dichter heeft diepe eerbied voor de natuur. En als zo'n romanticus haar ook nog wetenschappelijk wil benaderen, onderzoekt hij in wezen hoever hij kan gaan met de natuur waar hij gelijktijdig zo lyrisch over kan schrijven."

^'Zo'n Capra is eigenlijk een tweedei angswetenschapper. Het gewone volk trapt erin. Toch wil ik er voorzichtig mee zijn zo'n man een warhoofd te

Volgens mij heeft u wel sympathie voor die romantici. "Heb ik ook. De echte romanticus met zijn interesse voor zowel cultuur als natuurwetenschap is een menstype dat tegenwoordig nauwelijks nog te vinden is. Tegelijk vormt hij een voorbeeld van wat ik eigenlijk wil met mijn vak. Ik probeer heel bescheiden studenten die richting op te sturen: lees eens een keer Plato of een mooi gedicht. Wie het over Pascal heeft, kan niet alleen over diens werkzaamheden als fysicus praten maar bijvoorbeeld ook over de prachtige 'Pensees' die hij heeft geschreven. "Van mijn vak hoef je geen betere natuurwetenschapper te worden; wèl een die algemeen gevormd is. Dat vooral heb ik, uit enthousiasme voor mijn vak, zo goed mogelijk proberen over te dragen. Niet dat de toekomst er nu zo somber uit ziet, maar het zou jammer zijn als studenten minder tijd, mogelijkheden of belangstelling kregen om zich aan dit soort vorming te wijden. Aan de andere kant heb ik, met het ouder worden, beter geleerd te relativeren. Jarenlang heb ik veel energie in dit vak gestoken, en plotseling is het afgelopen. Misschien heb je dan een meter publikaties op je naam staan. Maar kun je dat alles meenemen in je kist?"

noemen.

New Age-filosofen als Capra hebben geprobeerd de moderne natuurwetenschap te annexeren. "Eigenlijk zijn dat tweederangs-wetenschappers, ze malden deel uit van een onderstroom. Capra is daarvan een prachtig voorbeeld. Het gewone volk trapt erin. Hij schrijft goed en heeft grote invloed gehad. Toch wil ik er voorzichtig mee zijn zo'n man een warhoofd te noemen. Dan gebruik ik mijn normen van wat wetenschap is en ik weet niet of die waar zijn."

Maar men kan zich toch niet eeuwig op de vlakte houdend Die nonnen heb je tochl "Dat los ik op door te zeggen dat ik de methode accepteer die tot de beste resultaten leidt." Heel

pragmatisch.

WETENSCHAP,

CULTUUR

SS) SAMENLEVING

13

- OKTOBER

199$

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen