VU Magazine 1995 - pagina 410

H E T LEVEN GELIJK H E T LEVEN IS Koos

NEUVEL

Wat is het bijzondere van het tweeluik 'De Kapellekensbaan/Zowter te Ter-Muren' van Louis Paul Boonl Deze verwaiïing zaaiende, modernistische romans lijken de lezer af te schrikken. Maar begint deze eraan dan is hij ook meteen verkocht. Het geheim van boontje.

S

ommige typeringen kunnen dodelijk zijn. Neem nu die van twee boeken van Louis Paul Boon: "Het boek gaat over het schrijven, het schrijven van romans en van het tweeluik De Kapellekensbaan/ Zomer te Ter-Muien in het bijzonder." De karalcteristiek is afkomstig van de neerlandicus Jos Muyies, en afkomstig uit zijn proefschrift 'De Kapellekensbaan groeit'. Hij heeft helemaal gelijk. Maar erg aansprekend is zo'n opmerking niet. Het onderwerp - een boek over schrijven - oogt volmaakt oninteressant. Zo'n boek moet haast wel het produkt zijn van een schrijver die de wereld zijn rug toegekeerd heeft en die uitsluitend nog luistert naar het gekras van zijn pen over wit papier (we spreken hier over de jaren veertig en vijftig); een boek vol inteelt en ambachtelijke navelstaarderij. Maar Louis Paul Boon was allesbehalve een in zichzelf gekeerd auteur. Met evenveel recht valt te verdedigen dat 'De Kapellekensbaan' (eerste druk 1953) en 'Zomer te Ter-Muren' (eerste druk 1956) tot de eerste grote modernistische, experimentele romans in de Nederlandstalige literatuur behoren. De schrijver maakt gebruik van een collage-techniek. Het boek heeft een fragmentarische opbouw, diverse stijlprincipes en verteltechnieken worden door elkaar heen gebezigd.

Maar ook deze op zichzelf juiste opmerking is niet erg wervend. Literatuurtheoretici mogen er misschien verzot op zijn, maar een collageroman is niet fijn om te lezen. Door alle verwarring die gezaaid wordt, is het nauwelijks mogelijk diep weg te kruipen in zo'n boek. De modernistische schrijver moet zonodig zijn lezer frustreren. De lezer reageert door het boek terzijde te schuiven. Het valt Muyres niet aan te rekenen dat hij in zijn onderzoek naar de ontstaansgeschiedenis van het tweeluik zulke opmerkingen maal<t over het werk van Boon, zelfs al zijn ze weinig stimulerend. Het is niet de taak van de wetenschapper om propaganda te bedrijven. Bovendien zijn veel van zijn analyses buitengewoon informatief en verhelderend. Alleen dat is al veel waard. De hamvraag blijft evenwel onaangeroerd: wat maakt deze boeken zo goed? Ik vind ze tenminste prachtig en Muyres vindt dat zonder twijfel ook. Maar de vraag naar de kwaliteit is een zeer subjectieve. Wetenschappelijk gezien is er nauwelijks een antwoord op te geven. Het is wel de enige vraag die er echt toe doet. Nu ik de boeken van Boon aan het herlezen ben, word ik regelmatig bevangen door tintelingen, en raak ik er

WETENSCHAP,

CULTUUR

&> SAMENLEVING

40

- SEPTEMBER

steeds meer van overtuigd dat 'De Kapellekensbaan/Zomer te Ter-Muren' een van de werkelijke meesterwerken binnen de Nederlandstalige literatuur (en ver daarbuiten) is. Hoe lapte Boon dat toch? Misschien heeft het te maken met het gebrek aan bescheidenheid van deze auteur. Hij wilde niet zomaar vrijblijvend spelen met romantechnieken, maar in zijn boek de maatschappelijke werkelijkheid en het volledige leven laten zien. Voor minder deed hij het niet. Het volledige leven recht doen, daar draaide alles om bij hem. Maar wat is 'het volledige leven' en hoe kan een schrijver daaraan recht doen? De meningen lopen uiteen. Op de laatste pagina van 'De Kapellekensbaan' treedt een man naar voren, de oude buitkarkas geheten, die de schrijver duidelijk maakt dat deze in zijn opzet is mislukt. De oude buitkarkas geeft een voorbeeld van hoe het anders had gekund, de korte inhoud van een verhaal vol liefde, bedrog en persoonsverwisseling: "dat zou een boek zijn, maar uw boek zal weeral geen boek zijn, er zal niets in staan over het leven GELIJK HET LEVEN IS." Deze slotwoorden van 'De Kapellekensbaan' barsten van de ironie. Verhalen vol onwaarschijnlijke, buitenissige gebeurtenissen wil de schrijver 1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen