VU Magazine 1995 - pagina 156

SEMI-PROF

MARK

TRAA

Bij sommigen loopt een hobby zó uit de hand, dat de wetenschap ei mee is gediend. Deel 3 van een vijfdelige serie over amateurwetenschappers: de geoloog.

^Keileem is een levenswonder^

"Naast mijn huis heb ik samen met de buren van gebruikt bouwmateriaal een gebouw neergezet dat helemaal als museum is ingericht. In de lokale geologie ben ik inmiddels al wel behoorlijk professioneel geworden. Ik blijf in de regio. Ik zoek van Zwolle tot Nijmegen en van de Veluwe tot de Overijsselse heuvelrug. Dat is een zeer interessant gebied, zelfs als je het op werelschaal bekijkt. De IJsselvallei is in feite de diepste gletsjer drukvallei in de hele wereld. Door het gewicht van het ijs dat hier in de ijstijden lag, zijn zand en klei naar beneden gedrukt. De IJsselvallei is tegelijk ook de vergaarbak van Europa. Het ijs uit Scandinavië bracht hier zwerfstenen naartoe, uit het oosten en zuiden kwamen fossielen, grind en zand met de rivieren mee. Dus wat dat betreft komt een derde van Europa in de IJsselvallei samen. U zult begrijpen dat ik niet van plan ben te verhuizen. Plaatselijk is het ijs hier enkele honderden meters dik geweest. De ijsbewegingen, en de manier waarop de bodem is vervormd door het kruipende ijs, zijn mijn grote specialiteit. Zo doe ik zelf proeven. Ik leg vloertegeltjes op een laagje keileem en daar leg ik een glasplaat overheen. Vervolgens plaats ik gewichten op het glas en kijk ik hoe het keileem daarop reageert. Dat kan ik zien door te kijken naar de tegeltjes, die naar buiten worden gedrukt. Aan de rand bewegen ze sneller dan in het midden, en zo is het ook met een echte gletsjer. In het midden blijft de kern eigenlijk staan en aan de rand beweegt het ijs soms wel honderd maal sneller.

WETENSCHAP,

CULTUUR

Ja, dat keileem heeft mijn bijzondere belangstelling. Zonder keileem als transportmiddel voor de gletsjers had het ijs zich opgehoopt bij de polen en hadden de oceanen wel kunnen droogvallen. Dat heb ik tenminste beredeneerd in een proefschrift, dat ik al enige tijd geleden heb gemaakt. Zonder keileem was het klimaat misschien wel zodanig geworden dat er zich geen hogere levensvormen hadden kunnen ontwikkelen op aarde. Keileem is dus eigenlijk een levenswonder dat gemaakt is door de natuur. Binnen de geologische wereld kan de samenwerking tussen amateurs en beroeps wel wat vlotter, maar door de bank genomen ben ik uiterst tevreden. De beroepsmensen komen regelmatig lezingen geven op bijeenkomsten van de geologische clubs waar ik lid van ben. Daar wordt dan kennis uitgewisseld. Kijk, die mensen kunnen onmogelijk overal tegelijk zijn. In Nederland worden jaarlijks vijftigduizend bouwputten gegraven, die misschien allemaal wel interessant zijn. Met mijn brommer kan ik de boeiendste plekken in de regio opzoeken. Zo doe ik dat al tientallen jaren. Inmiddels ben ik wel een beetje verzadigd geraakt. Het valt niet mee om nieuwe dingen te vinden. De meeste stenen krijg ik van anderen. Veel geld kost het me niet. Iemand die rookt is meer geld kwijt aan zijn sigaretten. Het duurste aan mijn hobby is de slijtage aan mijn bromfiets."

Louis Verhaard (54) is timmerman/metselaar in Olst.

O) SAMENLEVING

- MAART

lyys

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen