VU Magazine 1995 - pagina 220

H

moet lopen, de tentamenreeks nog net weet af te ronden en daarna onmiddellijk instort en ziek wordt; of het verhaal van de oudere man die zijn vrouw verliest, daar een zware klap van krijgt en niet lang na de dood van zijn echtgenote zelf aan een hartaanval komt te overlijden. Het inzicht van Coby Heijnen gaat wel in tegen de heersende opvatting in de medische wetenschap. Er bestaat op het punt van de verhouding tussen geest en lichaam een diametrale tegenstelling tussen lekenwijsheid en de gewaarmerkte wijsheid van de wetenschap. En in dit geval lijken de leken gelijk te hebben. Wat de man in de straat al lang wist, begint de wetenschap nu langzaam te bevestigen en in kaart te brengen. Mondjesmaat begint er erkenning te komen voor de nieuwe benadering. Toen Coby Heijnen, die als onderzoeker werkzaam is in het Wilhelmina Kinder Ziekenhuis in Utrecht, tien jaar geleden met haar onderzoek wilde beginnen, lachten collega's haar uit. Wanneer ze een subsidieaanvraag indiende bij NWO, maal<te ze geen schijn van kans. Dat gaat nu allemaal wat beter, uitgelachen wordt ze niet meer, maar het kost nog altijd moeite val-cgenoten te overtuigen van het nut van haar onderzoek. In Amerika vormt de wetenschappelijke bestudering van de invloed van de geest op het lichaam al een bloeiend valegebied, met een imponerende naam: psycho-neuroimmunologie. In Nederland houdt niet meer dan een handjevol onderzoekers zich daarmee bezig. Het onderzoek heeft in de bètawetenschappen de reputatie een tikje soft te zijn, de invloed van de psyche op de organen wordt al snel onmeetbaar en ongrijpbaar genoemd. "Maar het is wèl meetbaar en grijpbaar", zegt Coby Heijnen. "Het is zo hard als steen."

et was een raadsel, humunologe di Coby Heijnen begreep jaren geleden absoluut niet hoe het mogelijk was dat er kinderen stierven die ogenschijnlijk beschikten over een intact immuunsysteem. Ze had alles nog wel op zo'n wetenschappelijk verantwoorde manier, in een reageerbuis, onderzocht. Niets aan de hand, leken de onderzoeksresultaten uit het buisje te zeggen. Maar in het lichaam van het kind was wèl wat aan de hand. Er waren infecties die maar niet ophielden, en uiteindelijk glipte zo'n kind haar door de vingers. Door zulke gebeurtenissen realiseerde zij zich dat de traditionele wetenschappelijke werkwijze niet toereikend was. Het is niet genoeg om immuuncellen te isoleren en ze vervolgens in een buisje te bestuderen. De organen en het immuunsysteem staan niet geheel op zichzelf. Haar conclusie was dat je het lichaam in zijn totaliteit moet onderzoeken; in het bijzonder moest worden ontdekt hoe het zenuwstelsel en de organen op elkaar inwerken. De geest oefent invloed uit op het lichaam, zo luidt, populair verwoord, het inzicht van Coby Heijnen. Een revolutionair inzicht is dat niet. Het gaat niet dwars in tegen de heersende opvatting van het grote publiek. Integendeel: bijna iedereen kan er over meepraten en heeft wel eigen verhalen als voorbeeld. Zo is er het verhaal van iemand die als hij het vreselijk druk heeft, snel een verkoudheid oploopt; of het verhaal van de student die een hele reeks tentamens achter elkaar moet afleggen, permanent onder grote spanning staat, heel erg op zijn tenen

ORENMAFFIA

^00

Er is nog een oorzaalc voor de soms kwalijke reputatie van dergelijk onderzoek: 'de orenmaffia'. Die naam gaf schrijfster en MS-patiënte Kaïin Spaink aan een groep mensen die op een buitengewoon simplistische wijze over de verhouding tussen geest en lichaam denkt. Schrijvers als Beinie Siegel en Louise Hay halen met boeken die opbeurende titels dragen als 'Lessen van wonderbaarlijke patiënten' en 'Je kunt je leven helen', ongekende oplages. Zij beweren dat een ziekte altijd 'tussen de oren' zit. Fysiek is altijd psychisch. Wie ziek wordt, heeft dat volgens de orenmaffia aan zichzelf te wijten; de eigen gedachten zijn te negatief. De zieke dient zich daarom in de eerste plaats af te vragen waarom hij zijn kwaal 'gewild' heeft. Ziekte is in die visie niet iets wat je overkomt; je kiest er zelf voor. Maar ook als de ziekte eenmaal is uitgebroken, valt er nog van alles aan te doen, zelfs bij een schijnbaar ongeneeslijke ziekte. Doorslaggevend is een verandering van het gedachtenpatroon. Voor een mens die positief denkt, ligt gezondheid binnen handbereik. In de opvattingen van de orenmaffia heerst de geest over het lichaam als een absolute vorst: de geest kan het lichaam drillen en naar zijn pijpen laten dansen. Zulke theorieën worden door serieuze wetenschappelijke onderzoekers de prullenbalc in gesmeten. Ze zijn onzinnig. Bij ziekten als kanker en hartkwalen zijn talloze ziekmal<;ende factoren in het spel. Het is bovendien buitengewoon moeilijk te voorspellen waarom de een een bepaalde

^'^'

in^ WETENSCHAP,

CULTUUR

a)

34

SAMENLEVING - MEI

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen