VU Magazine 1995 - pagina 213

DUBBELE PUNT

De moed om machine-mens te zijn Lang geleden schreef Hans Achterhuis een proefschrift met de titel ' C a m u s , de moed om mens te zijn'. Vandaag zou hij dat willen vervangen door 'De moed om cyborg te zijn', de machine-mens uit science-fiction verhalen, een soort astronaut op het droge. Die astronaut is voor zijn overleving in de r u i m t e volkomen afhankelijk van de h e m omringende techniek. Volgens Achterhuis zijn wij zonder het te beseffen allen astronauten geworden, we k u n n e n geen m o m e n t zonder techniek. De kleding die w e dragen, de vervoermiddelen die we gebruiken, ons voedsel en de warmte in onze huizen, zijn allemaal produkten van hoogwaardige technologie. Techniek is dus niet iets waar we tegen k u n n e n zijn, maar iets dat onze samenleving door en door bepaald. Een nieuwe techniek verandert de maatschappij en ons zelfbeeld. Zo wordt er nog vaak over de auto als milieuvervuiler gepraat alsof het een neutraal inzetbaar vervoermiddel zou zijn. Maar er is allang aangetoond dat de auto een relatief langzaam vervoermiddel is, wanneer de tijd dat men in files staat te wachten, de tijd die m e n aan reparaties besteedt en dergelijke, meerekent. Toch gaat niemand daarom over op het gebruik van de fiets of de trein. Dat k o m t omdat de auto geen

neutraal middel tot een doel is, maar verbonden met onze dromen over vrijheid, met status en onze gewoontes heeft gevormd. De auto is kortom geen techniek maar cultuur. De pil is een ander voorbeeld. Wat een simpel middel leek te zijn om een simpel doel te verwezenlijken, n a m e lijk het voorkomen van

beïnvloeden. Maatschappelijke en politieke discussies zouden daar meer van m o e t e n uitgaan. Achterhuis maakt daar in de verschillende artikelen van zijn boek zelf al een goed begin mee. Dat daarbij techniek een belangrijkere maatschappelijke factor is geworden dan economie, zoals Achterhuis

"We houden er niet van iets nieuws te moeten leren. Het gaat nu zo hard dat mensen op steeds jongere leeftijd conservatief worden. Hoeveel enthousiasme kan iemand die nu al met de digitale snelweg geconfronteerd wordt hierna nog opbrengen?" Dz Jaap Gruppelaai in KU Nieuws, 7 april. "De moderne vrouw houdt minstens even veel van seks als de man - en vaalc meer - zo valt in menig tijdschrift te lezen. De genen weten wel beter." Simon Rozendaal in Elsevier, 8 april. "Met het beeld van een lichaam als een mechaniek wordt het idee van controle en beheersing groter. We mogen dood en verval vooralsnog niet kunnen overwinnen, we kunnen ze wel uitstellen en steeds meer dwingen ethische en esthetische normen ons daartoe." Anna Tilroe in Vrij Nederland, 8 april.

ongewenste zwangerschap, heeft het beeld van onze eigen voortplanting gewijzigd. We hebben het tegenwoordig niet meer over 'kinderen krijgen' maar over 'kinderen n e m e n ' .

B R A M DE H O L L A N D E R

beweert, wordt helaas in het boek niet overtuigend aangetoond. Een omissie in een lezenswaardig boek.(jv)

Hans Achterhuis pleit voor een bewustwording van onze afhankelijkheid van techniek en het op ons n e m e n van de verantwoordelijkheid ervoor. Daarbij is het van levensbelang om ons te realiseren dat nieuwe technologieën, zoals biotechnologie, geen neutraal inzetbare middelen zijn, maar de maatschappij en ons zelfbeeld drastisch WETENSCHAP,

CULTUUR

Hans Achterhuis: 'Natuur tussen mythe en techniek'; Ambo.

et) SAMENLEVING

27

- MEI

1995

"In de VS zijn er al gangs op lagere scholen, hier ontstaan ze als kinderen iets ouder zijn. Kinderen zoeken zekerheid door zich bij een bende aan te sluiten. Die zekerheid vinden ze thuis niet. Om zich in die groep te handhaven, moeten ze elkaar onder druk zetten. De tijd van moeder thuis bij de theemuts is voorbij." Sociaal geografe dr ir L. Karsten in de Volkskrant, 10 april "Archeologen en andere deskundigen willen nog wel eens denken dat 'archeologie' (vondsten, cultuurlandschap, monumenten) van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen