VU Magazine 1995 - pagina 105

(die dus duidelijke een goede smaalc aan de dag legde in wat hij wel en niet meenam). Lintwormen zijn eenvoudige, maar duivels efficiënte beestjes; leden van het 'primitiefste' fylum [platyhelminthes of platwormen) op die misleidende 'ladders van levensvormen' die we bij biologie op school allemaal uit het hoofd moesten leren. (Lintwormen hebben geen mond en geen spijsverteringskanaal en nemen voedsel op door hun opperhuid. ) Mensen krijgen deze parasiet binnen als hij nog klein en jong is en zich bevindt in het vlees van een andere gastheer, meestal een koe of een varken. De kop of scolex klampt zich dan met zuignappen of haken vast aan de binnenkant van het menselijk darmkanaal en begint een lange keten segmenten voort te brengen, zogenaamde proglottides (in sommige gevallen zes tot tien meter lang, zodat ze zich

van beestjes binnenin ons bovendien een speciale angst inboezemt - hoe is anders het succes van een tweederangs griezelfilm als 'Alien' te verklaren? - leiden verhalen over inwendige parasieten tot een verhoogde huivering van verbazing en afkeer. De vijf nevenstaande houtsnedes staan op één pagina van De Geschiedenis van Slangen en Draken, een laat-zestiendeeeuws werk van de grootste kroniekschrijver van de natuurlijke historie in de Renaissance, Ulisse Aldrovandi van Bologna (1522-1605). Het zijn allemaal schepsels die verondersteld werden in het menselijk lichaam te resideren en die op diverse manieren onverwacht aan onze blik werden blootgesteld: nummer 1 werd uit een baarmoeder uitgestoten, nummer 2 in braaksel gevonden, nummer 4 in de urine, en nummer 5 verliet het lichaam via de andere :„-'-'»:

'^-j-^-.Mr-r

Prenapoleontische wassen replica van een lintworm.

hoofduitgang. Nummer 3, een monstrum anguineum ofwel palingachtig beest, was zo'n beetje de duivelse tegenhanger van een goddelijke gebeurtenis; dit wezen werd afgescheiden ab alvo virginali: uit de schoot van een maagd. Maar zijn de échte kwelgeesten die van binnenuit op de homo sapiens parasiteren in enig opzicht minder vreemd dan deze hersenspinsels? Denk bijvoorbeeld eens aan de kronkelige, bijna zes meter lange lintworm op de foto van Rosamond Purcell. Dit exemplaar, ook uit Bologna maar in dit geval een kopie van de werkelijkheid, stamt op zijn minst uit het begin van de vorige eeuw. Het komt voor op een lijst die in 1825 in opdracht van de paus werd opgesteld toen hij wilde laten inventariseren wel[<e cultuurschatten in de landen van de Heilige Stoel waren geroofd door Napoleon WETENSCHAP,

CULTUUR

door het hele darmkanaal uitstrekken). De proglottides zijn voortplantingsfabrieken; ze kunnen ieder tot 40.000 embryo's bevatten. Lintwormen zijn hermafrodieten en bevruchten zichzelf vaak. Proglottides kunnen afbreken en het lichaam verlaten via de faeces, klaar om weer ingeslikt te worden en de hele gruwelijke cyclus te laten herbeginnen. Beslist onaangenaam (voor ons), maar Gods wegen zijn ondoorgrondelijk, zodat we ons Waterloo ook binnenin onszelf kunnen vinden.

Stephen Jay Gould is hoogleraar geologie bij het Museum of Comparative Zoology ran Harrard University. Rosamond Purcell is kunstenares en fotografe en woont in Boston.

et) SAMENLEVING

19

- MAART

:99s

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen