VU Magazine 1995 - pagina 422

DE

UITSPRAAK

D.

PRINSEN

Formule

I

- 5 wui>-,

^

s de kwaliteit van een gedicht bij de lezer teweegbrengt. T is nellingen. Je krijgt aan ic maken mei x. objectief meetbaar en in een forhet aantal taaivondsten (alhoeen. De relatie tussen m(gedicht) en P word* ^ot uitdrukking gebracht door mfgedicht) =1 mule te vangen? Het lijkt een wel ik 'vondst' in dit verband R.P, waarbij R de constante van Rogi Wieg is.' aantrekkelijke gedachte: nooit eigenlijk geen gelukkige term Er geldt dus: F(eedicht)= R Dus: R= F{gemeer bij de neus worden genomen vind), en n het aantal woorden akht)/P.a Dus:R = F(gedicht)/G/dm^a door een zich als hermetisch dichdat het gedicht telt. ter afficherende nitwit die zijn Laten we de bruikbaarheid van onbegrijpelijke woordenbrij als deze formule eens testen aan moderne dichtkunst verkoopt. En eindelijk kunnen bewijzen de hand van twee gedichten. Het eerste is van Hans Faveiey en dat de versjes van Toon Hermans niets met poëzie uitstaande te vinden in 'Gedichten' (1980): hebben. Maar sinds Kloos en zijn Tachtigers het gedicht tot Wie heeft iets aan inkeer. privéterrein verklaarden, waar de dichter de allerindividueelste expressie van zijn allerindividueelste emotie kwijt kon, lijkt Hier heet het: wat koop ik het gedaan met objectieve criteria voor een goed gedicht. Want wat er na Tachtig - van Vijftig tot en met Maximaal - ook is er voor, of wat doe ik daarna. Als ik diep veranderd, niet het individualisme dat sindsdien in de poëzie nadenk, zak ik te vaak van de twintigste eeuw hoogtij is blijven vieren. Poëzie is verwoorde subjectiviteit. En als de willekeurige lezer in die subdoor mijn voeten. jectief-poëtische werkelijkheid nog iets van zichzelf herkent, dan is dat mooi meegenomen. Emoties voel ik niet bij dit gedicht, maar talig is het wel. Toch deed, tegen beter weten in, de dichter en poëziecritiIk tel drie 'vondsten': de dwarsverbinding tussen 'ervoor' en cus Rogi Wieg onlangs in Het Parool een poging het soortelijk 'daarna' en het erop volgende 'nadenk', plus het door de voeten gewicht van poëzie wiskundig vast te stellen. P = G/dm', luidt zal<ken als gevolg van dat diepe nadenken. Het resultaat is dus zijn stelling. Dat wil zeggen: goede poëzie is de resultante van het aantal goede regels per vierkante decimeter. Maar eigenlijk 0 4- 3 gedeeld door 29 (het aantal woorden) = 0,10. Tweede voorbeeld is 'Voorbeeldig' van Remco Campert (uit is die formule hem niet ingewikkeld genoeg. Wieg wil er onder meer ook nog de snelheid waarmee het gedicht zijn effect in de 'Theater', 1979): hersenen bewerkstelligt, en het soortelijk gewicht van de Altijd valt het voorgeschreven blad gebruikte drukinkt in verwerken. Zijn poging mislukt al bij de in altijd weer andere warreling allereerste proefmeting als blijkt dat hij die laatste informatie op het altijd weer meer of minder natte het soortelijk gewicht van de inkt - mist. "Dat is de pest met meer of minder tanige gras. belangrijke wetenschappers zoals ik", aldus Wieg: "ze hebben nooit de juiste apparatuur in huis, ze krijgen geen subsidie voor nieuwe meettechnieken, dus moeten ze blijven werken Het is nadoen op de oude subjectieve manier." maar anders. Hoewel ik mijn bedenkingen heb tegen objectief-rekenkundige kwaliteitsmetingen voor poëzie, maal<t Wieg, na de valse Het is voordoen. verwachtingen die hij zelf eerst wekt, zich er hier wel heel gemakkelijk van af. Met wat meer doorzettingsvermogen kan Een ontroerend gedicht waarin de dichter een nieuwe forzo'n wiskundige expeditie wellicht nog enige vrucht afwerpen. mulering vindt voor de alledaagse melancholie van de herfst; 1 (sterke) emotie dus. Daarnaast bevat het een viertal taaivondsten: het 'voorgeschreven' blad, het 'tanige' gras beslist ook, de Ik doe een poging. Poëzie is gebouwd op twee pijlers: emoinnerlijke spanning in 'altijd weer andere' en 'altijd weer meer tie en taal. Een goed gedicht is een in efficiënte en oorspronkeof minder' en, uiteraard, het woord 'voordoen'. Met een lijke taal verpakte gedachte die in staat is bij de lezer een omvang van 39 woorden, levert dit een score op van (I -F 4)/39 gemoedsaandoening (verwondering, ontroering, boosheid = 0,13. Gezien de kracht van dit gedicht, lijkt dit een lage uitdesnoods) teweeg te brengen. Emotioneel potentieel en 'taligkomst. Want in principe kan de score reiken van O (emotie heid' zullen dus beide in de formule onderdak moeten krijgen. noch taaivondst) tot 1 (de imaginaire situatie waarin elk woord Daarin moet bovendien verdisconteerd dat een gedicht des te qua taal dan wel emotie een treffer is). Maar misschien scoort krachtiger is, naarmate de dichter minder woorden nodig heeft uw favoriete gedicht wel hoger met behulp van mijn P-formuom effect te sorteren. le. Stuur het mij, mèt de beargumenteerde score, in dat geval Mijn voorstel is, de waarde van een gedicht (de P van toe via WCS, Postbus 74768, 1070 BT in Amsterdam, onder 'Poëzie') te bepalen aan de hand van de volgende formule: vermelding van 'P-formule'. P = (E -I- T)/n. Daarbij is E het aantal emoties dat het gedicht WETENSCHAP,

CULTUUR

O) SAMENLEVING

52

- SEPTEMBER

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen