VU Magazine 1995 - pagina 146

INTERVIEW

Koos NEUVEL

ANDRIES HOOGERWERF "Er zit veel misleiding in de opvatting uit de jaren tachtig en negentig als zou de samenleving niet maakbaar zijn; zij is zeer wel maakbaar. Voor een deel doelbewust, voor een deel ook op achtelozer wijze, is de samenleving door mensen gemaakt." Toch heeft deze doorgewinterde politicoloog geen optimistische kijk op de politieke ontwikkeling: "De huidige politieke elite heeft geen idealen meer."

M

ijn vroegste politieke herinnering dateert uit mijn vijfde jaar. Op straat speelden wij oorlogje; Italië tegen Abessynië. Dat moet rond 1936 zijn geweest. Een andere vroege herinnering is dat wij in verkiezingstijd het blad moesten verspreiden van de antirevolutionaire partij; mijn vader was daar lid van. Dan liepen er jongetjes achter ons aan en die trokken die krantjes weer uit de bus. Vermoedelijk is toen mijn politieke belangstelling ontstaan. Ik vroeg mij af: waarom moeten wij die krantjes in de brievenbus doen en waarom trekken anderen ze er dan weer uit? Mijn moeder zei: 'Die jongens, dat zijn bolsjewieken'." Leven en loopbaan van prof.dr. A. Hoogerwerf stonden geheel in het teken van de politiek. In het protestantschristelijk milieu - van gereformeerd is Hoogerwerf later hervormd geworden - waaruit hij voortkwam werd veel over politiek gesproken en gelezen. In de eerste klassen van de HBS oogstte hij soms hoongelach van zijn medeleerlingen als hij zonodig weer eens politieke vraagstukken moest aansnijden; alsof een gewone leerling zich over niets anders druk heeft te malcen. Hij werd, na aanvankelijk in de politieke journalistiek te hebben gewerkt, de eerste afgestudeerde politicoloog aan de Vrije Universiteit. Na daar tot 'wetenschappelijk ambtenaar' te zijn benoemd, werd hij hoogleraar politicologie, bestuurskunde en beleidswetenschappen; eerst in Nijmegen en vanaf 1975 in Enschede. In 1993 nam Hoogerwerf er afscheid met een rede 'Het verval van de politiek'; een kritische visie op de politiek die hij verder uitwerkte in zijn boek 'Politiek als evenwichtskunst' (Tjeenk Willink, 1994, f. 77,50). Daarin hekelt hij het oprukkende marktdenken en de afbrokkeling van de verzorgingsstaat die daarvan het gevolg is. WETENSCHAP,

CULTUUR

De scherpe kritiek van Hoogerwerf op de politiek komt niet voort uit afkeer maar uit hartstocht; een onmiskenbaar gefrustreerde hartstocht, maar toch! "Politiek is iets fantastisch; een van de meest boeiende vormen van bewustzijnsverruiming", zegt hij. "De politiek verplicht een mens zich bezig te houden met brede belangen, met de toekomst van de samenleving en met het lot van de medemens. Ik denk dat politieke partijen naarstiger op zoek zouden zoeken naar talent. Het is niet ongebruikelijk dat wie vooraan gaat staan in een partij, er al snel 'vooraanstaand' is. Democratie moet samengaan met aristocratie: het geestelijk adeldom van mensen die de brede blik hebben van de staatsman of -vrouw. In snelle carrièremakers heb ik weinig vertrouwen. Misschien is het niet zo slecht wat de oude Grieken ten tijde van Plato zeiden: laat iemand eerst maar eens vijftig jaar studeren op de politiek; wellicht dat hij er daarna dan zelf in kan stappen. Misschien dat u dit beschouwt als een uitspraak van een wat oudere man die aan het roer wil staan. Maar politieke ambities heb ik niet." In zijn boek beschrijft Hoogerwerf dat het vertrouwen in de overheid is zoekgeraalct. Nieuwsgierig naar hoe het met dat vertrouwen gesteld was aan het begin van zijn wetenschappelijke loopbaan, begin jaren zestig, vraag ik of er toen niet juist een teveel aan vertrouwen in de overheid bestond. "Je kunt niet zonder meer zeggen dat de staat veel vertrouwen genoot. De tegenstelling tussen links en rechts was groot. De sociaal-democraten verwachtten vrij veel van de staat, de liberalen gingen tekeer tegen overheidsdirigisme en ook de confessionelen stonden in belangrijke mate kritisch ten opzichte van uitbreiding van overheidstallen. Wel is in die tijd de sociale wetgeving ei) SAMENLEVING

8

- APRIL

199$

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen