VU Magazine 1995 - pagina 411

juist uitdrukkelijk vermijden. Ze hebben wat hem betreft niets met het 'echte' leven te maken. Boon wil juist het leven van dag tot dag beschrijven, aan de hand van de verhalen en belevenissen van de schrijver boontje en een groep vrienden met namen als de dagbladschrijver johan janssens, de kantieke schoolmeester, mossieu colson van tminnesterie, professor spothuyzen, de student sieckhegeest, tippetotje de schilderes. Over zijn aanpak zou ik het liefst Boon eindeloos willen citeren. Hij is verreweg de beste interpretator van zijn eigen werk. De schrijver zit in zijn tweeluik onophoudelijk te peinzen over zijn eigen werkwijze en tegen die overpeinzingen kan geen academische beschouwing over collagetechnieken op. In 'De Kapellekensbaan' doet een van die hoofdpersonen, de dagbladschrijver johan janssens, een suggestie over een te schrijven boek: "B.v.b. een roman waarin ge alles holderdebolder uitkeert, kwal<;t, gelijk een kuip mortel die van een stelling valt, + ernaast en erbij uw aarzelingen en twijfels omtrent het doel en nut van de roman, + daarbij en daarboven iets dat ge zoudt kunnen noemen de reis van nihilisme naar realisme - weg en weer, 3 de klas want vandaag is er nog hoop dat de wereld iets wordt maar morgen wordt die hoop de bodem ingeslagen... en

daarnaast zoudt ge nog randbemerkingen kunnen geven, plotse invallen, nutteloze omschrijvingen, gekapseerde erotische dromen en zelfs dagbladknipsels..." Waarna de belangrijkste hoofdpersoon van het boek, de schrijver boontje, reageert met de opmerking: "Het is te zeggen iets gelijk wij nu doen." SEISMOGRAAF

Louis-Paul Boon is een realistisch auteur, misschien de meest realistische auteur die de Nederlandstalige literatuur ooit heeft gekend. Alle uiteenlopende literaire technieken die hij hanteert hebben maar één doel: rechtdoen aan de werkelijkheid in al haar complexiteit, alledaagsheid, chaos en banaliteit. Dat is de kuip mortel die Boon over het hoofd van de lezer uitstort. De vorm van de roman dient samen te vallen met de inhoud van het bestaan. Boon wil de seismograaf van zijn tijd zijn: elke trilling en elk schokje registreren, elke gebeurtenis opschrijven en in zijn boek verwerken. Voor Boon - en boontje, zijn alter ego in het boek - is schrijven een primaire levensbehoefte; iedere dag scheidt hij zijn stukje af. Maar er is nog een andere reden om een zo realistisch mogelijk beeld van zijn tijd te willen bieden: dat doel is de politieke

WETENSCHAP,

CULTUUR

ei) SAMENLEVING

41

- SEPTEMBER

bewustwording. Boon is een geëngageerde schrijver. Zijn realisme is bedoeld om een compleet beeld van de achteruit kelderende beschaving te presenteren. Mogelijk dat daardoor de ogen van de lezer opengaan,- mogelijk ook dat daardoor toch nog redding volgt. Maar als Boon werkelijk uitsluitend een rechtlijnige politiek auteur was geweest, dan zou hij nu nauwelijks nog interessant zijn. Hij is echter een behoorlijk ambivalent, om niet te zeggen verscheurd auteur, met aan de ene kant een diepgaande betrokkenheid bij alles wat er in de wereld gebeurt, en aan de andere een nog diepergaand pessimisme over de mogelijkheid iets te veranderen; alles zal wel blijven zoals het is. Op bijna iedere pagina van 'De Kapellensbaan' wordt bezorgd gesproken over "de naar de afgrond rennende beschaving". Eigenlijk hopen de hoofdpersonen dat door h u n waarschuwingen de beschaving niet ten onder zal gaan. Maar, zo realiseren zij zich, hun waarschuwingen zullen voor niets zijn. Want wie lezen tegenwoordig nog boeken? De literatuur vermag niet veel, de schrijver is een marginale figuur. Maar opgeven kan hij niet. En als boontje dreigt toe te geven aan de verleiding zich terug te trekken uit het maatschappelijk leven, wereldvreemde 199^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen