VU Magazine 1995 - pagina 282

werkzaam op het energiedepartement van de Wereldbank. Ook werd nog enige tijd hoop gevestigd op een 'bruine revolutie'. Het is mogelijk landbouwafval en mest in een vergistingstank op te slaan en daaruit vervolgens biogas te winnen. In de pralctijk is echter nauwelijks van zo'n bruine revolutie spralce geweest. Hier en daar zijn wel wat projecten opgezet, met name in India en China. Maar het succes is niet overweldigend en blijft tot een kleine groep beperkt. "Mensen moeten toch over een redelijke veestapel beschikken om zo'n biogasinstallatie, die op zichzelf al duur is, draaiende te houden. Met een paar kippen red je het echt niet. Er zijn minstens twee koeien of vijf varkens voor nodig. Voor de allerarmsten, die nauwelijks vee hebben, is het absoluut geen oplossing", zegt milieutechnoloog ir J. van Buuren van de Wageningse Landbouwuniversiteit. De effecten van de alternatieve oplossingen uit de jaren tachtig voor het brandstofprobleem zijn dus ver beneden de verwachtingen gebleven, terwijl de vraag naar brandhout, onder druk van de bevolkingsgroei en de blijvende armoede, alleen maar toeneemt. De laatste jaren is men voor de aanpak van het brandhoutgebruik dan ook een andere weg ingeslagen. "We zijn naar de hele produktielijn gaan kijken: van de produktie van bomen tot aan het

gebruik van verbeterde oventjes", zegt W. Floor, energiemanager van de Wereldbank, die in maart in Nederland was voor de presentatie van het nieuwe plan voor de rurale energievoorziening. KAPITAALGOED

Als voorbeeld van die nieuwe aanpalc noemt Floor een project in Niger. Daar wordt de lokale bevolking gestimuleerd om zelf hout te produceren. "Niet door de aanleg van plantages,- dat hebben we geprobeerd, maar bleek een fiasco. Dat hout wordt namelijk onbetaalbaar, vooral in de Sahellanden waar de boomgroei zeer traag is. Die produktie loopt via een goed beheer van reeds bestaande bossen." De lokale bevolking die hiervoor interesse toont krijgt niet alleen zelf de verantwoordelijkheid voor dat beheer in handen, maar ook het langdurig vruchtgebruik, inclusief een alleenrecht op het kappen, van dat bos. In ruil daarvoor maken zij een beheersplan waarin een produktiequotum wordt vastlegd. Op het hout dat de beheerders kappen en in de stad verkopen, heffen ze vervolgens een milieubelasting. Daarvan mogen ze de helft in eigen zak steken. De andere helft gaat naar de overheid. "Op die manier hopen we een systeem te introduceren, waarmee hout als kapitaalgoed bewaard blijft." Een voorwaarde is wel dat al het

WETENSCHAP,

CULTUUR

a> SAMENLEVING

40

- JUNI

hout in de omgeving in beheer wordt genomen. Anders worden de onbeheerde bossen, waaruit het hout gratis te halen is, zo kaalgekapt. "Dat wordt weer ondervangen door belasting te heffen op hout dat niet uit het beheerde areaal komt. Daarnaast zijn we druk bezig om het beheerd areaal uit te breiden. Nu is al meer dan honderdduizend hectare in beheer. We streven naar zeshonderdduizend hectare", aldus Floor. Om de brandhoutconsumptie te beperken wordt in de stad tegelijkertijd het gebruik van energiezuinige oventjes gestimuleerd. Daarnaast wordt de bevolking gestimuleerd over te stappen op beschikbare vormen van fossiele energie. Deels gebeurt dat door het aanbieden van kooktoestellen die op andere brandstof werken. Maar omdat die tien tot twintig keer duurder zijn dan de traditionele houtovens, worden ze gedeeltelijk gesubsidieerd. Volgens energiemanager Floor van de Wereldbank draait het project in Niger na vier jaar goed, ook al mogen daaraan nu nog geen definitieve conclusies worden verbonden: "We zien dat het bos weer aangroeit en dat mensen er geld mee verdienen. Er loopt bovendien weer pluimvee rond, waarop kan worden gejaagd; dat levert dan nog meer inkomsten op uit het bos. En dat is precies waar we heen moeten. De mensen daar hechten niet zo veel belang aan milieu-overwegingen. Dat is onze drijfveer. Zij moeten eerst maar eens zien in leven te blijven." Van illegale houtkap in de aldus beheerde bossen in Niger, is nu geen spral<:e meer. "Ze kijken wel uit. Dan snijdt de lokale bevolking zichzelf in de vingers. En de controlerende militairen hebben tot nu toe hun macht niet misbruikt." Het plan is nu om dergelijke projecten ook in de buurlanden Mali en Tsjaad op te zetten. Ondanks dit gematigd optimisme, is het echter nog maar de vraag of dit bosbeheer het groeiend leger brandstofbehoeftigen ook in de toekomst van voldoende brandhout zal kunnen voorzien. Naar schatting zal die groep in 2020 zo'n vier tot vijf miljard mensen tellen!

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen