VU Magazine 1995 - pagina 103

Het was overduidelijk dat Saddam Hoessein poogde het thuisfront van de geallieerde krijgsmacht te ontwrichten. Een bezorgde familie is dikwijls ook een bron van zorg voor de soldaat in het veld. Via C N N kreeg Saddam Hoessein de gelegenheid om de geallieerde soldaten te velde als het ware toe te spreken alvorens ze ten strijde trokken. Veel geallieerde militairen zouden achteraf overigens verklaren dat het optreden van de Iraakse dictator juist werkte als de rode lap op een stier: de vastberadenheid om de 'slager van Baghdad' te verjagen, werd er alleen maar groter door. NACHTMERRIE

De rol van C N N in de Golfcrisis is inmiddels uitvoerig geanalyseerd en door sommigen dubieus bevonden. Een draaiende televisiecamera, zo redeneren zij, is een open propagandalcanaal voor alle strijdende partijen. Bovendien was de honger naar beelden zó groot, dat de nieuwsdrempel bedroevend laag was. Hoe dan ook, het Pentagon is aan het denken gezet over de toekomst van zijn PsyOps. In een in juni 1991 verschenen rapport van het Naval War College schrijft een luitenant-kolonel van de Amerikaanse landmacht: "De live-nieuwsuitzendingen vanuit de vijandelijke hoofdstad zouden het doel moeten zijn van een nationaal programma voor contra-propaganda of contra-PsyOps." Het zou ideaal zijn, zo oordeelde de officier, "als er een cel of een groep binnen de tactische PsyOps-organisatie zou zijn die elektronisch verbonden is met het public-affaiishuieau van het ministerie van Defensie (lees: de propagandaafdeling van het Pentagon - MT). Deze groep zou plannen en technieken moeten ontwikkelen om tegenwicht te bieden aan vijandelijke propaganda en deze technieken waar nodig toepassen." De opsteller van het rapport beweert met zo veel woorden dat het Pentagon zich bewuster moet worden van de potentie van een zender als C N N als propagandalcanaal. Als pamfletten met pamfletten te bestrijden zijn, moet de

ene televisieboodschap ook met de andere kunnen worden tegengesproken. Gezien de directheid van livetelevisie kan dit een kwestie van minuten zijn. Het rapport dat op deze ontwikkeling wijst, geeft een sprekend voorbeeld van de wijze waarop C N N tijdens de Golfoorlog is gebruikt voor een staaltje contrapropaganda. Op zeker moment beschuldigden de Iraakse autoriteiten de geallieerden ervan een luchtaanval te hebben uitgevoerd op een schuiUcelder vol vrouwen en kinderen in Baghdad. Het verwijt werd direct uitgezonden op C N N . Binnen zeer korte tijd sloeg het Pentagon terug door beelden vrij te geven van de 'slimme bom' die zeer bewust afstuurde op zijn doel: een Iraalcse commandobunker. Het was een vervelende bijkomstigheid dat er zich ook familieleden van hoge functionarissen in de bunker bevonden. "De publieke verontwaardiging onder het Amerikaanse publiek, die Irak hoopte uit te lokken, heeft nooit echt gestalte gekregen", meldt het rapport triomfantelijk. Uit het oogpunt van persvrijheid en objectieve berichtgeving is de exploitatie van een zender als C N N voor propagandadoeleinden - hoe nobel die ook mogen zijn - natuurlijk een regelrechte nachtmerrie. In het tijdschrift Marine Corps Gazette van september 1989 schrijft een officier dat de Amerikaanse ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, in tegenstelling tot hun opponenten, een PsyOps-beleid voeren dat is gebaseerd op de waarheid. Waar de tegenstanders van de VS de feiten in hun voordeel verdraaien, zou het Pentagon louter objectieve gegevens in zijn psychologische boodschappen stoppen. Het is nauwelijks een geruststelling voor nieuwsmedia die hun onafhankelijkheid in het gedrang zien komen. De militaire belangstelling voor een wereldwijd nieuwsstation als C N N lijkt ook verbonden met de regionalisering van de hedendaagse conflicten. Voorheen waren radio-propagandazenders als The Voice of America uitsluitend gericht tegen het Warschau-

WE TENSCHAP, CULTUUR

&) SAMENLEVING

- MAART

pact, China en enkele sympathiserende landen. Vooral vanuit West-Duitsland werd een actieve PsyOpscampagne oostwaarts gevoerd. In 1959 gaf de toenmalige defensieminister Pranz Josef Strauss het groene licht voor de oprichting van de Radio-Kompanie 993. Later volgden eenheden als de Lautsprecher- und Flughlattkompanie 983 en een Druckereikompanie met ballonnen als distributiekanaal voor de geproduceerde pamfletten. Met talloze kleinere conflicten in allerhande uithoeken van de aardbol vergt het opzetten van een 'plaatselijke' organisatie voor psychologische oorlogvoering een forse investering. Pas twee jaar na het uitbreken van de burgeroorlog in voormalig foegoslavië kondigden de Verenigde Staten de oprichting aan van een 'Radio Vrij Servië'. In Rwanda konden de plaatselijke radiozenders die opriepen tot massamoord onder de Tutsi's lange tijd ongestoord hun gang gaan. "In het digitale tijdperk [...] verkeert de vredespropaganda nog steeds in het tijdperk van de korte-golfradio", constateren Alvin en Heidi Toffler in h u n recente boek 'De nieuwe krijgselite' (Contact, 1994). Ze vragen zich af of nieuwszenders als BBC en C N N niet de taaie hebben om burgers in een oorlogsgebied te voorzien van "evenwichtige en accurate verslagen over de oorlog". Immers, zo beweren ze, "eenvoudige vertalingen van hun normale programma's zouden een steun zijn voor hen die een einde aan het vechten willen maken." Het is echter maar de vraag of er strains nog wel 'normale programma's' worden gemaakt, als de strijdende partijen de beïnvloeding van 7ive-televisie opnemen in hun wapenarsenaal. Psychologische oorlogvoering heeft een prettiger nasmaak als het herkenbaar is opgevoerd in de vorm van een wervend pamflet of een opruiende luidsprekerboodschap.

Met dank aan het WetenschappelijkTechnisch Documentatiecentram voor de Krijgsmacht, Den Haag.

i 9S

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen