VU Magazine 1995 - pagina 297

TEN

COLOFON

24e jaargang no. j/8, juli/augustus 199s Wetenschap, Cultuur & Samenleving is een uitgave van de Vereniging voor christelijk vi'ctenschappelijk onderwijs en de Vrije Universiteit. Commissie van redactie prof.dr G.W. Noemen (voorzitter), drs H.J. Brinkman, mevr. P. Dondorp-Telkamp, dr A. van Harskamp, dr W. de Jong, mevr.mr P.C. Lodders-Elfferich, dr C D . van Rooden, prof.ir E.J. Tuininga, prof.dr P.J.I.M. de Waart, mevr.drs H. Wams, prof.dr H.E.S. Woldring. Redactie Gert J. Peelen (hoofdredacteur). Koos Neuvel, Mark Traa, Anneke Wijngaarde (secretariaat). Tel. (020) 444 5288. Fax (020) 444 9251. Adres (Redactie, administratie en uitgever) Postadres: Postbus 74768 1070 BT Amsterdam. Bezoekadres: De Boelelaan 1105 Amsterdam-Bvt. Vaste medewerkers Peter Burger, Stephen Jay Gould, Eric Le Gras, Hanco Jürgens, Gert van Maanen, Aad Meijer (illustraties), Hanne Obbink, D. Prinsen, Rosamond Purcell (illustraties), Eric-Jan Tuininga, Peter Wolters (fotografie), Witho Worms (fotografie). Corien van Zweden. Uitgever Matthijs A.M. de Neeve. Tel. (020) 444 5285. Administratie Tel. (020) 444 5295. Abonnementen Jaarabonnement f 65. Losse nummers f 6,95. Betaling uitsluitend per toe te zenden acceptgirokaart. Jaarabonnementen worden afgesloten voor 10 edities en stilzwijgend verlengd. Opzeggingen uitsluitend schriftelijk. Bij tussentijdse opzegging wordt niet gerestitueerd. Bij onjuiste adressering of adreswijziging s.v.p. het verbeterde adresetiket terugsturen. Advertenties Bureau Van Vliet B.V. Tel. (02507) 14745. Fax (02507)) 17680. Vormgeving Chris van Egmond (basisontwerp). Robert van Willigenburg (opmaaJc). Druk Casparie Aimere B.V. Distributie Bètapress.

EERSTE

"Wetenschap is vechten, wetenschap is matten, wetenschap is ruzie maken." Zonder het te beseffen zet in het grote WCS-interview de Leidse kosmoloog Vincent Icke met deze pittige stelling de toon voor een dubbeldik zomernummer van WCS. Vreedzaam ingestelde lezers kunnen het moeilijk krijgen met deze aflevering, waarin agressie het thema is. Er worden namelijk nogal wat ideeën omtrent geweldloosheid en natuurlijk pacifisme naar het rijk der fabelen verwezen. Zoals de diep gewortelde gedachte dat moederdieren van welke soort dan ook een aandoenlijk toonbeeld zijn van opofferingsgezinde zorgzaamheid, zodra zij eenmaal jongen hebben. Hoe betrekkelijk dat beeld is blijkt uit biologische experimenten met dove kalkoenhennen. De dieren pikken hun kuikens genadeloos dood nog vóór deze goed en wel uit het ei zijn gekropen,- gevolg van het feit dat de moederdieren het genetisch van tevoren afgesproken piepsignaal van h u n kroost niet horen. En wie denkt dat zinloos geweld en pure bloeddorst bij dieren niet voorkomen, moet eens een paar dagen voor een aquarium met cichliden gaan zitten. Agressiviteit en vredelievendheid zijn keerzijden van eenzelfde medaille. De laatste eigenschap lijkt mooi, maar kan het zonder eerstgenoemde aandrift niet stellen. Alhoewel biologen er experimenterenderwijs goed in zijn geslaagd muizen te kweken die naar wens een meer of juist minder agressief gedrag vertonen, is het bijvoorbeeld nog nooit gelukt een volstrekt agressieloos exemplaar voort te brengen. Nog afgezien van het feit dat zo'n beestje geen schijn van overlevingskans zou hebben, verzetten ook de genen zich blijkbaar tegen deze ultieme vorm van natuurlijk pacifisme. Logisch, want agressie is een noodzalcelijke eigenschap, bijvoorbeeld om een eigen territorium te verdedigen, zonder welk grondgebied voor veel dieren de strijd om het bestaan al bijvoorbaat verloren is. Het evenwicht is echter meteen weer hersteld met de gelijktijdige constatering dat dieren die zelf op zoek moeten naar een eigen territorium weer veel meer gebaat zijn bij een wat vredelievender houding jegens soortgenoten. Dit mag dan allemaal gelden voor muizen, vissen en dove kalkoenen, maar geldt het ook voor mensen? Hoewel ethologen (biologen die het gedrag van dieren bestuderen) uiterst terughoudend zijn om daarover al te stellige uitspraken te doen, moet wie de krant leest en het journaal volgt, wel tot die conclusie komen. Bovendien lijken de beschouwingen in dit themanummer, die zijn gewijd aan de sociale, de culturele en de amusementswaarde van lichamelijk geweld in de mensenmaatschappij, deze gevolgtrekking te onderstrepen. Het neemt niet weg dat natuurlijke agressie nooit een vrijbrief kan zijn om er maar op los te slaan. Het zou een schromelijk onderschatten zijn van de cerebrale middelen die de mens ten dienste staan om hier op aarde een veilig plekje te creëren.

© WETENSCHAP, CULTUUR & SAMENLEVING, 1995.

ISSN: 1381-6195

G E R T J. PEELEN

WETENSCHAP,

CULTUUR

é)

SAMENLEVING

3

!ULI/AUGUSTUS

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen