VU Magazine 1995 - pagina 469

De filosoof aan het weik. (Feyeiabend's favoriete foto). Rome, 1992 hem. En die benadering werd hem bijna fataal. Tijdens de oorlog nam hij in Rusland op zeker moment als pelotonscommandant het initiatief. Niet dat hij zo'n held was; hij beschouwde zichzelf als uitgesproken laf. Maar in het heetst van de strijd was hij niet meer in staat werkelijkheid en fictie te scheiden; het slagveld leek één groot theater, een omvangrijk vuurwerk. Overmoedig en verrukt sprong hij naar voren, en werd onmiddellijk geraakt door drie kogels. Ondanks de pijn voelde hij zich opgelucht: eindelijk weg van die rotoorlog en terug naar zijn boeken. De gevolgen van de schotwonden waren echter onherstelbaar: hij zou zijn leven lang mank en impotent blijven. ORGASMEN

Feyerabend beschrijft zijn houding jegens de nazi's als een mengeling van conformisme en dwarsheid. En die mengeling is bijna een constante in zijn leven gebleven, zowel privé als beroepsmatig. Hij wilde dolgraag ergens bij horen, maar nam altijd onmiddelijk weer afstand. Ook de wereld van wetenschap en filosofie kende hij van binnenuit heel goed, maar hij kon er zich nooit helemaal mee identificeren, afkerig als hij was van iedere vorm van groepsdenken. Uiteindelijk bleef hij altijd buitenstaander. In zijn relatie met vrouwen was die ambivalentie van erbij willen horen en afstand nemen, nog sterker. Zijn lichamelijke handicap speelde hem daarbij parten. Als verhalenverteller en levendig acteur moet hij voor vrouwen een groot charmeur zijn geweest. Al te grote toenadering was echter gevaarlijk; zoiets zou op seks kunnen uitdraaien, en hij was op dat punt nu eenmaal tot weinig in staat. Later leerde hij met die handicap leven en deze zelfs tot een voordeel om te buigen; niet zonder ijdelheid vermeldt hij dat sommige vrouwen nog nooit zulke orgasmen bereikt hadden als bij hem. Niettemin bleven zijn relaties met vrouwen onbestendig. Verliefdheden waren er bij de vleet, de romances wisselden elkaar in hoog tempo af en hij is een aantal keer getrouwd geweest. Maar tot duurzame banden kwam het nauwelijks. ledere keer weer was er die terugtrekkende beweging. Alleen bij zijn laatste echtgenote - de jonge Italiaanse Grazia Boirini - met wie hij de laatste tien jaar van zijn leven doorbracht, kende hij die neiging niet. Ze hebben zelfs nog - vergeefs - geprobeerd met behulp van moderne medische technieken, kinderen te krijgen. Zijn positie als buitenstaander is een grote zegen ge-

sages uit Mein Kampf las hij hardop voor om te tonen wat voor belachelijk gebral dat was. Maar toen hij een opstel over Goethe schreef, meende hij Goethe weer met Hitler te moeten vergelijken. Hij schrijft zulke denkbeelden toe aan een neiging die hem zijn leven lang is bijgebleven: het ontwikkelen van bizarre gezichtspunten en het tot in hun uiterste consequenties doordenken daarvan. Zijn houding was ook in die tijd van zijn jeugd in wezen al anti-moralistisch en relativerend. Maar een gebrek aan principes kan zich ook wreken. Als elk standpunt betrekkelijk is waarom zou je dan geen dienst nemen bij de SS? Als de moraal er niet echt toe doet, kan bijvoorbeeld de esthetiek de doorslag geven. Feyerabend schrijft dat de SS-ers er beter uitzagen, vlotter praatten en soepeler liepen dan gewone stervelingen; hun uniformen hadden bijna een erotiserende uitwerking op hem. Bij de mooie mannen wilde hij horen, er zélf een zijn. Ook de oorlog was soms een vorm van theater voor WETENSCHAP,

CULTUUR

e) SAMENLEVING

43

- OKTOBER

I<)SS

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen