VU Magazine 1995 - pagina 485

COLOFON

TEN

Na Copernicus, die afrekende met de fabel als zouden zon en sterren ter meerdere eer en glorie van het mensdom rond de w^ereld vv^entelen, en Darwin, die de 'kroon der schepping' van zijn zelfgetimmerde troon stootte, staat ook Sigmund Freud te boek als een historische figuur die de menselijke zelfgenoegzaamheid een flinke slag heeft toegebracht. Hij en niemand anders ontmaskerde de mythe als zouden wij 'baas in eigen brein' zijn. De nadruk die hij legde op dolle driften en lage lusten als onbewuste en irrationele drijfveren achter al ons doen en denken, werd daardoor uiteraard niet door een ieder evenzeer geapprecieerd. Er zijn er echter die sindsdien met Freud dwepen, en er zijn er die hem altijd al een charlatan hebben gevonden. Die laatsten lijken langzamerhand aan de winnende hand. Want het geestelijk erfgoed van deze Weense zielearts staat danig op de tocht. De opkomst van het positivisme in de wetenschappelijke methode, met zijn medogenloze maatstaf om alleen onweerlegbare feiten als bewijzen voor een theorie te accepteren, bracht het wetenschappelijk freudianisme in diskrediet; feiten lieten Freud en zijn volgelingen onverschillig, objectief te toetsen viel er bitter weinig in 's mans theorie, en het bestaan van zoiets als een onbewuste is dan ook nimmer bewezen. Maar zelfs de therapie die zich op basis van zijn psychoanalytische leer ontwikkelde, en die lange tijd in psychologie en psychiatrie de dienst uitmaakte, dreigt nu uit de mode te raken, verdrongen als zij wordt door de blijkbaar meer succesvolle biologische psychiatrie. Net goed? Of is de doorwerking van Freuds gedachtengoed in de cultuur van met name het Westen misschien wel zo sterk geweest dat alleen al de poging die te ontkennen als schoolvoorbeeld van een freudiaanse vergissing moet worden beschouwd? Dat hij indirect heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van bescheidenheid als menselijke deugd en van een algeheel besef van de betrekkelijkheid der dingen, kan in elk geval zonder enig voorbehoud op zijn conto worden bijgeschreven.

24e jaargang no. 11, november 199^ Wetenschap, Cultuur & Samenleving is een uitgave van de Vereniging voor christelijk wetenschappelijk onderwijs en de Vrije Universiteit. Commissie van redactie prof.dr G.W. Noomen (voorzitter), drs H.J. Brinkman, mevr. P. Dondorp-Telkamp, dr A. van Harskamp, dr W. de Jong, mevr.mr P.C. Lodders-Elfferich, dr C D . van Rooden, prof.ir E.J. Tuininga, prof.dr P.f.I.M. de Waart, mevr.drs H. Wams, prof.dr H.E.S. Woldring. Redactie Gert J. Peelen (hoofdredacteur). Koos Neuvel, Mark Traa, Anneke Wijngaarde (secretariaat). Tel. (020) 444 5288. Fax (020) 444 9251. Adres (Redactie, administratie en uitgever) Postadres: Postbus 74768 1070 BT Amsterdam. Bezoekadres: De Boelelaan 1105 Amsterdam-Bvt. Vaste medewerkers Peter G. Brown (New York Academy of Sciences!, Peter Burger, Stephen Jay Gould, Eric Le Gras, Gert van Maanen, Aad Meijer (illustraties), Hanne Obbink, D. Prinsen, Rosamond Purcell (illustraties), Eric-Jan Tuininga, Peter Wolters (fotografie), Witho Worms (fotografie). Corien van Zweden. Uitgever Matthijs A.M. de Neeve. Tel. (020) 444 5285. Administratie Tel. (020) 444 5295. Abonnementen Jaarabonnement f 65. Losse nummers f 6,95. Betaling uitsluitend per toe te zenden acceptgirokaart. Jaarabonnementen worden afgesloten voor 10 edities en stilzwijgend verlengd. Opzeggingen uitsluitend schriftelijk. Bij tussentijdse opzegging wordt niet gerestitueerd. Bij onjuiste adressering of adreswijziging s.v.p. het verbeterde adresetiket terugsturen. Advertenties Matthijs A.M. de Neeve. Tel. (020) 444 5285. Pax (020) 444 9251. Vormgeving Chris van Egmond (basisontwerp). Robert van Willigenburg (opmaak).

EERSTE

Betrekkelijkheid en bescheidenheid lijken zo bezien als een rode draad door deze aflevering van WCS te lopen. Niet alleen door het omslagverhaal waarin de balans van Freuds bijdrage aan wetenschap en cultuur daadwerkelijk wordt opgemaakt, maar met name ook in twee andere, eveneens sterk psychologisch getinte bijdragen in dit nummer: een over de betrekkelijkheid van het IQ als maatstaf voor wie zwakzinnig wordt genoemd; de ander over de bescheiden oprechtheid van een Antwerps team van neurogenetische onderzoekers die weliswaar een erfelijke factor in het ontstaan van de ziekte van Alzheimer ontdekten, maar die volop beseffen dat daarmee nog niet direct ook een kruid tegen deze ontluisterende ziekte is gewassen.

Druk Casparie Almere B.V

G E R T J,

Distributie Bètapress. © WETENSCHAP, CULTUUK & SAMENXEVING, 1995. NIETS UIT DEZE UITGAVE MAG OP ENIGERIEJ WTIZE WORDEN OVERGENOMIEN ZONDER VOOBAÏGAANTIE, SCHRFFTELILKE

T O E S T E M M I N G

V A N

D E

U T T G E V E R .

IS.SN: 1381-6195

WETENSCHAP,

CULTUUR

eï> SAMENLEVING

3

- NOVEMBER

199$

PEELEN

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen