VU Magazine 1995 - pagina 101

De wereld huiverde toen Saddam Hoessein zijn arm om een doodsbang gegijzeld Engels jongetje sloeg.

Iraalcse krijgsgevangenen een geallieerd pamflet onder ogen had gekregen,- 88 procent van de ondervraagden geloofde de strekking van de boodschap en zeventig procent gaf toe dat de pamfletten ertoe hadden bijgedragen dat ze zich overgaven. Psychologische oorlogvoering was er al toen dergelijk nauwgezet onderzoek nog niet werd verricht onder de 'doelgroep' van de boodschappen. De staat van dienst gaat terug tot ver voor de jaartelling, hoewel de term psychologische oorlogvoering pas voor het eerst werd gebruikt in 1920, door de Britse militair analist f.F.C. Fuller. Die suggereerde dat oorlogvoering zoals we die kennen op een goede dag wel eens helemaal zou kunnen verdwijnen, om plaats te maken voor "pure psychologische oorlogsvoering, waarin geen wapens worden gebruikt en geen slagvelden worden opgezocht, maar waar het vooral gaat om het breken van het moreel en de geesteskracht van de vijand". Pas als een van de strijdende partijen daarin is geslaagd, zo filosofeerde

Fuller, is er sprake van beëindiging van het conflict. PLAYBOY

Door de eeuwen heen zijn de meeste 'wapens' in het psychologische strijdperk vrijwel ongewijzigd gebleven. Al in 1741 gebruikten de Oostenrijkers tijdens de slag bij MoUwitz vlugschriften en kranteberichten om de Pruisische troepen te demoraliseren. Gedurende de Eerste Wereldoorlog werden er zo'n 66 miljoen 'papieren kogels' verspreid door vliegtuigen, ballonnen en projectielen. In Vietnam ging het om miljarden vlugschriften die door de Amerikanen boven vijandelijk gebied werden uitgestort - soms zeshonderd miljoen stuks per maand. Niet alle pamfletten waren zo succesvol als de geallieerde safe conduct pass in de Golfcrisis. Tijdens de Koreaanse oorlog verspreidden de Amerikanen een pamflet waarop een feestend Chinees gezin te zien was

WETENSCHAP,

CULTUUR

et) SAMENLEVING

15

- MAART

met een skelet in hun midden. "Your place will be empty" luidde het bijschrift, verwijzend naar de onvermijdelijke dood van de betrokken soldaat. De boodschap leek ondubbelzinnig, maar ging uiteindelijk verloren: in de Chinese cultuur worden skeletten niet gebruikt om geesten te verbeelden. In de Vietnamoorlog werkte een pamflet ooit zelfs compleet averechts. Amerikaanse inlichtingendiensten vernamen dat gesneuvelde Noordvietnamese soldaten dikwijls werden aangetroffen met gestolen naalctfoto's uit Playboy. Wellicht, zo redeneerden de Amerikanen, doet een pamflet met foto's van verleidelijke Vietnamese meisjes eenzame soldaten wel verlangen naar huis. Deze denkwijze bleek echter misplaatst. De tegenstanders werden door de foto's slechts diep beledigd; in hun ogen was eens te meer aangetoond dat Amerikanen wrede, emotieloze beesten zijn. Zo vergt een ogenschijnlijk simpel pamflet een onverwacht grote hoeveelheid vooronderzoek. De boodschap 1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen