VU Magazine 1995 - pagina 397

leert. En met Neils uitdrukkelijke toestemming zal Ojemann net iets meer onderzoeken dan voor de operatie direct relevant is, om zo kennis te vergaren die later elders weer een toepassing krijgt. Calvin en Ojemann schreven dit boek niet omdat zij wilden dat wij Neil beter leerden kennen. Neil bestaat niet echt. Hij is een samenkooksel van verschillende patiënten, en de slimme vragen die hij stelt zijn hem door de auteurs in de mond gelegd. Het gaat hen erom ons op een verteerbare manier wat van hun kennis bij te brengen. Helemaal geslaagd zijn ze daarin niet. Er gaat flink wat medisch jargon over hun toonbank, en wie niet bereid is veel technische termen te onthouden raakt het spoor al snel bijster. Het boek is ruim geïllustreerd, maar de anatomische tekeningen doen een fors beroep op het ruimtelijke inzicht van de toeschouwer, en de schema's bij de beschreven experimenten zijn niet altijd even inzichtelijk. Wie toch al van plan was zich eens te verdiepen in de fysiologie van onze hersenen en geest, en er niet voor teruggeschrokken zou zijn daar een droog en technisch boek over te lezen, haalt met dit boek twee voordelen in huis: de gezochte kennis wordt in behapbare brokken opgediend, en mede dankzij Neil en zijn klachten is er steeds een duidelijke band met direct medisch ingrijpen. Calvin en Ojemann doen niet moeilijk over de relatie tussen hersenen en geest: geest is zenuwcellen in actie. Dat er, ook onder hun meest deskundige collega's, mensen zijn die daar genuanceerder tegenaan kijken, blijft buiten beeld. Een boek kan nu eenmaal niet over alles gaan. (BV)

Neil's slimme vragen Neil heeft jaren geleden een auto-ongeluk gehad en daarbij zijn hoofd flink beschadigd. Hij droeg geen veiligheidsgordel. Die fout maakt hij niet nog eens. Inmiddels is hij goeddeels genezen, maar één klacht hield hij: hij wordt van tijd tot tijd getroffen door epileptische aanvallen. Om dat te verhelpen is het nodig een stukje van zijn hersenen weg te halen. George Ojemann is de neurochirurg die de operatie zal uitvoeren. William Calvin is neurofysioloog en als zodanig nauw betrokken bij het voorbereidend onderzoek. Neil wil graag heel precies weten wat er mis is, wat er zal gebeuren, en waarom. Hij leest alles wat hij te pal<ken kan krijgen over de hersenen en hun functioneren. Wat hij daarvan opsteekt bespreekt hij regelmatig met William, die van de gelegenheid gebruik maakt om kleine colleges te geven. In die colleges geeft hij een overzicht van de moderne hersenfysiologie: wat gebeurt waar en hoe in de hersenen? En minstens even belangrijk, hoe weten we dat? Neil zorgt daarbij voor de vragen die het verhaal gaande houden, en de grapjes die soms nodig zijn om de aandacht niet te verliezen. Onze kennis van de hersenen leunt zwaar op heel veel menselijk leed: slachtoffers van ongelukken of patiënten met ontwikkelingsstoornissen bij wie het mo-

gelijk was om afwijkingen in gedrag, spraak, emoties, intelligentie, leervermogen en geheugen in verband te brengen met bepaalde, tijdens operaties of na hun dood vastgestelde, hersenafwij kingen. Pas sinds kort is het mogelijk (en moreel aanvaardbaar) om gerichtere experimenten te doen. Terwijl Neil onder narcose is zal er een stukje van zijn schedeldak worden gelicht om het getroffen deel van zijn hersenen bloot te leggen. Daarna zal hij een poosje bij kennis worden gebracht om na te gaan welk hersendeel precies zijn klachten ver-

oorzaalct, maar vooral ook om vast te stellen welke stukken daaromheen gespaard moeten blijven^ wil het middel niet erger zijn dan de kwaal. Hij zal daartoe een aantal testjes ondergaan — woorden voorlezen die hem worden voorgehouden, plaatjes benoemen, dat soort zaleen — terwijl George Ojemann metingen verricht of stukjes hersenweefsel elektrisch stimu-

(INGEZONDEN MEDEDELING)

tramingen

Van inspanning tot ontspanning Leeuwenhorst maakt méér mogelijk..

congressen zalen discussiekamers

leeuwenhorst

recreatie

congres centrum

William H. Calvin en George A. Ojemann, 'Conversations with Neil's Brain - the Neural Nature of Thought and Language'; Adisson Wesley, 1994.

hotel restaurants bars NOORDWIJKERHOUT TELEFOON (0252) 37 88 88 FAX (0252) 37 88 91

cursussen squash tennis sauna fitness z w e m b a d b o w l i n g

WETENSCHAP,

CULTUUR

&) SAMENLEVING

27

- SEPTEMBER

199s

DUBBELE PUNT "Als men kijkt naar de manier waarop mensen met natuur omgaan, valt op hoe vanzelfsprekend hun relatie als hiërarchisch wordt beschouwd. De natuur wordt veelal gezien als iets dat ter beschikking van de mens staat. Met name bij tot huisdier gemaakte dieren is dit duidelijk. Veel mensen ervaren gedomesticeerde dieren zoals koeien en varkens al niet meer als natuur, maar als gebruiksartikelen. 'Wilde' dieren worden soms nog zielig gevonden als ze van hun vel worden beroofd, maar voor gedomesticeerde dieren lijkt het er nu eenmaal bij te horen dat ze uiteindelijk als handtas of bergschoen eindigen." Sociologe Simone Nijboei in Savante, zomer. "Ik ken mensen die steeds weer een onderzoeksplan hebben om de wereld te redden. Het klinkt altijd grandioos en buitengewoon geleerd. Van alles wordt er bijgesleept. 'If you cannot convince them, confuse them', is het motto. Subsidiegevers (...) zijn er vaak gek op. Als je tien jaar later gaat kijken is de wereld niet gered en is de onderzoeker die had beloofd de mensheid van kanker, overbevolking en het gat in de ozonlaag te verlossen alweer druk met gentherapie en aids. Altijd is het plan origineel en nooit leidt het tot belangrijke ontdekkingen." Columnist prof. dr Ronald Plasterk in Intermediair, 28 juli. "We moeten van het idee af dat comniercie en archeologie niet zouden kunnen samengaan. Vrijwel elke wetenschap heeft zijn commerciële bureaus. Aan hun wetenschappelijkheid wordt niet getwijfeld. Waarom zou dat in de archeologie anders zijn? Bovendien is opgraven op zichzelf geen weten-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen