VU Magazine 1995 - pagina 97

tegendeel beargumenteren. Angst ontstaat niet alleen door dat als je ouder wordt, de gedachten aan de dood vaker een bepaalde gebeurtenis, maar wordt telkens weer opgeaanwezig zijn en dat in dat kader ook de vroegere gedachwekt door iedere gedachte die met de oorspronkelijke ten aan de dood gemakkelijker naar boven komen. Ik denk gebeurtenis is verbonden. Nu kun je die angst wel probedat het waar is dat, naarmate men ouder wordt, het moeiren af te leren, maar de conditioneringstheorie zegt dat lijker is om te leven met de ontkenning." afleren het oorspronkelijke leren onaangetast iaat. Het overdekt het alleen. Als ik mij nu realiseer dat de wereld Een belangïijk element in uw werk is de gedachte dat veilig is, dan wist dat besef mijn oorspronkelijke gedachte emoties nuttig en rationeel zijn. Wat betekent datl niet uit dat de wereld eigenlijk onveilig is. Die gedachte "Neem een emotie als vrees. Als mensen nooit bang zouraal<:t op zijn hoogst iets minder beschikbaar. den zijn, doen ze niets om zich aan een gevaar te onttrekken. Dat is de rationele kant van emoties. Die rationele "Je kunt het ook anders zeggen. Wat ernstige trauma's kant is niet bij ellce emotie even gemalckelijk aanwijsbaar. betreft geldt: wat stuk is is stuk en blijft stuk. Als je papier Bij een emotie als verdriet is het lastiger het nut aan te kreukelt, krijg je het nooit meer glad. Voor een fundamengeven. Maar je zou kunnen zeggen: er zijn veel emoties die teel gevoel van veiligheid geldt precies hetzelfde. Het als zin hebben het ontstaan ervan te voorkomen. Verdriet gevoel niet meer te kunnen beschikken over het eigen doet op zichzelf niet zoveel, maar wat doet de kans op verbestaan, kan niet meer ongedaan worden gemaakt. Dat is driet? Het bewerkstelligt dat je zorgzamer bent om je waarneembaar bij kampslachtoffers, mensen met oorlogsgelieven te bewal<:en en te bewaren. Dreigend verdriet trauma's, bij mensen die verkracht zijn of met wie incest heeft meer nut dan het verdriet zelf. Dat kun je nog steris gepleegd, of bij mensen die nooit helemaal over het trauker zien bij een emotie als schaamte. Dat is typisch een ma van het verlies van een kind kunnen heenkomen. emotie die je moet zien te voorkomen en dat doe je door je Ernstige gebeurtenissen zwakken af, je leert er mee leven, aan te passen aan de gemeenschap en te je denkt er minder vaak aan, maar weg1 letten op de wensen en normen van gaan doen ze nooit en onder bepaalde j andere mensen. Dat functionele peromstandigheden komen de emoties spectief is duidelijk aanwezig." kakelvers naar boven. "De emoties van de zogeheten veteranen over de Indonesische oorlogen, Een van de meest irrationeel ogende zijn net zo onuitgewist. Die emoties emoties is wraakzucht. Wat is het zijn alleen maar hanteerbaar als je er rationele daarvani zin aan kunt geven. Door de kritiek dat "Wraakzucht is een emotie waarvan de het om een zinloze oorlog ging, wordt preventieve werking nuttig is. Als ik hen die mogehjkheid ontnomen. Daar LtOOgUit Wüt pleïSteïS weet dat ik wraak van u te duchten heb, kijk ik wel uit voor ik u lastig val. reageren ze uiteraard heel heftig op. Zoiets heeft een matigende invloed op Hetzelfde zie je bij vrouwen die seksude onderlinge rivaliteit. Wraak is ook eel misbruikt zijn. Dat is iets wat hen een nuttige emotie in verband met geheel buiten hun wil overkomen is. machtsverhoudingen. Als u mij iets Toch zie je dat ze soms hun leven lang aangedaan heeft, kan ik dat niet meer bezig zijn om daar zin aan te verlenen." ongedaan maken, maar wel het feit dat u tevens de machtsverhouding heeft Het lijkt wel alsof er een patroon zit in het naar hoven komen van emoties. veranderd. Dat kunt u niet ongestraft Aan de Tweede Wereldoorlog werd in i .;;, doen. de jaren zeventig en tachtig meer aan"Door wraak is een herstel in het dacht besteed dan in de periode daarvoor. Nu is Indië aan machtsevenwicht en het opheffen van gevoelens van de beurt. Alsof er steevast eerst enkele decennia overheen machteloosheid en identiteitsverlies mogelijk. Als andemoeten gaan. ren mij vernederen en ik kan wraak nemen, wordt duidelijk dat ik geen passief slachtoffer ben, maar handelend "Naarmate mensen ouder worden, kunnen emoties inderkan optreden. Ik beschik over een eigen identiteit. daad acuter worden. Als oorzaak daarvoor zou je kunnen Daarmee maak ik mijn eigen leed niet ongedaan, maar kan opperen dat door de jaren heen de mogelijkheden om met ik wel voorkomen dat de ander gelukkig is met hetgeen hij het trauma om te gaan, toenemen. De emoties worden mij heeft aangedaan. Een succesvolle wraal<neming minder heftig en ernstig. Pas als je wat ouder wordt kun je behelst een wederzijdse gelijkheid in aangedaan leed." het jezelf toestaan die gebeurtenissen weer opnieuw te beleven. Wanneer we wat ouder zijn geworden, is de herinnering hanteerbaarder dan direct na de gebeurtenissen Wraakzucht staat vaak in geen enkele verhouding tot zelf. Dat zou je een positieve reden kunnen noemen. hetgeen je is aangedaan. "Het is ook mogelijk dat de afweer in de jaren van de "Dat is een van de merkwaardigheden van wraak: de neiouderdom zwakker wordt. Tenslotte is er de mogelijkheid ging tot onmatigheid. Voor die onmatigheid is een verkla-

"De tijd heelt helemaal geen wonden, geeft

om erop te doen. Waarom dat zo isl Waarom zou het niet zo zijnl^'

WETENSCHAP,

CULTUUR

e) SAMENLEVING

II

- MAART

1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen