VU Magazine 1995 - pagina 102

moet eenvoudig en ondubbelzinnig zijn, in het juiste idioom geschreven of begrijpelijk getekend. Ook komt het op de juiste plaats en tijd van dropping aan. De pamfletten die de Amerikanen na een bombardement uitwierpen, waren vooral bedoeld om de geloofwaardigheid van toekomstige 'berichtgeving' te vergroten èn om te laten zien dat de geallieerden hun afspraken nakomen. De Irakezen kregen, in de woorden van een Amerikaanse waarnemer, an explosion and something to read. BART

SIMPSON

Achteraf horen we vooral succesvolle voorbeelden van staaltjes psychologische oorlogvoering. Het zijn anecdotes die doorgaans met enig leedvermaak de ronde doen, omdat ze aantonen hoe zwalc de tegenstander in de schoenen stond. In het geval van de Golfoorlog is het voUcomen onduidelijk in hoeverre geallieerde soldaten zich hebben laten beïnvloeden door Iraakse propaganda. Overigens: psychologische oorlogvoering is een nogal algemene benaming waaronder ook propaganda wel wordt geschaard, evenals hersenspoeling en zogeheten 'moreel-ondermijnende activiteiten' zoals het strooien van pamfletten {dis. K.A. Nederlof, 'Lexicon van politiek-militair-strategische termen', Bohn Stafleu Van Loghum, 1992). De gangbare PsyOp-eenheden houden zich vooral bezig met de laatste twee tactische - activiteiten. Sommige geslaagde staaltjes van moderne psychologische oorlogvoering zijn ronduit spectaculair. Een geval speelde in februari 1991, toen Amerikaanse mariniers op het punt stonden het door de Irakezen bezette eilandje Faylal<:a in de Baai van Koeweit in te nemen. Vlal<: voor het geplande invasietijdstip namen een landmachtmajoor, een PsyOp-officier en een toll<: plaats in een helicopter, die was uitgerust met 2700 Watt sterke luidsprekers. In de nabijheid van het eilandje begonnen de Amerikanen in te praten op het gemoed van de Iraakse strijders. Met succes, want die gaven zich massaal over. De amfibische landingsoperatie van de mariniers werd prompt

afgelast. Bij een andere gelegenheid gaf een compleet Iraal<:s bataljon zich over aan een enkele helicopter, waaruit een stem bulderde dat weldra de 'dood van boven' zou komen. Door de eeuwen heen zijn de psychologische boodschappen niet bijster veranderd. Veelal gaat het om een nuchtere vergelijking: aan de kant van de afzender is volop voedsel, goede medische verzorging en afdoende bescherming tegen wraalcacties. Het is de dichtstbijzijnde veilige haven, ver weg van het slagveld. Ook de leider van de ontvangende partij wordt onder vuur genomen: in de Golfoorlog riepen (waarschijnlijk door de CIA gerunde) radiostations als Voice of Fiee haq en Radio Fiee haq op tot rebellie tegen de 'bende van Saddam'. De dictator zou de 'krachten van de grote Satan' over zijn land afroepen en daarvoor moest hij worden gestraft. Eind januari zond de Voice of Fiee haq de volgende boodschap uit: "Nu je al deze vernietiging om je heen hebt gezien, Iraal<;se broeder, zul je je vast en zeker afvragen: wat hebben we hierbij gewonnen, weUce vruchten hebben we geplukt in het tijdperk van Saddam Hoesein? En was het goed voor Irak? Wie gaat Irak, dat zo welvarend en rijk aan grondstoffen was, weer opbouwen na al deze vernietiging? Zodra hij een oorlog heeft beëindigd, begint hij weer een nieuwe en zodra hij een probleem heeft opgelost creëert hij een nieuw, en zodra hij een massaslachting stopt, richt hij een nieuwe aan." Het Iraakse regime kon hier bitter weinig tegenover stellen. Met zwakkere en dikwijls voortdurend bestookte zenders als het 'Moeder aller Veldslagen-station' en 'Stem van de Massa's' verweerden ze zich zonder veel succes. De geloofwaardigheid van de Iraakse boodschappen ging definitief verloren toen het station 'Stem van de Vrede' beweerde dat de vrouwen van de Amerikaanse soldaten overspel pleegden met stripfiguur en anti-held Bait Simpson. Een pijnlijk staaltje van ontoereikende research. Ondanks het kennelijke rendement bestaat er vanuit de militaire wereld nogal wat reserve jegens psychologische oorlogvoering. Het verschijnsel

WETENSCHAP,

CULTUUR

et) SAMENLEVING

i6

- MAART

past niet binnen de high-tech machocultuur die de krijgsmacht traditioneel nu eenmaal kenmerkt. Een wapenfabrikant is niets gelegen aan psychologische oorlogvoering; alleen de papierindustrie schiet er iets mee op. Bovendien, en dat is de reden waarom niet al onze oorlogen louter verbaal worden uitgevochten: het effect is nooit precies te voorspellen. De uitgeputte Iraalcse frontsoldaten hadden nog maar een klein zetje nodig om ze over de streep van desertie te trekken. De respons van de pamfietten was overweldigend, maar de geallieerde krijgsmacht heeft er geen 'echte' bommenwerper voor aan de grond gehouden. De uitkomst van een PsyOps-actie is nog altijd ongewisser dan de afioop van een precisiebombardement. In januari 1993 meldde ene kolonel Michael Hagee in de Somalische hoofdstad Mogadishu dat leden van zijn PsyOpsafdeling probeerden Somaliërs te overreden hun wapen te ruilen voor een zal<: meel of rijst. Hagee had er echter geen zicht op in hoeverre deze actie zou slagen. Het gevoel controle te houden over de eigen acties is nogal wezenlijk voor een militaire bevelhebber. Deze controle wordt er niet groter op nu een belangrijk medium voor de verspreiding van 'psychologische berichtgeving' in feite is opengesteld voor iedereen. Met iive-televisie valt psychologische oorlogvoering te bedrijven op een strategisch niveau, met directe tactische consequenties. Wat Saddam Hoessein met zijn 'tactische PsyOps' op het slagveld tekort kwam, wist hij zonder veel moeite aan te vullen met wat onbesuisde, maar behoorlijk effectieve acties op het televisiestation CNN. Door mishandelde krijgsgevangenen te tonen en ten overstaan van miljoenen kijkers een doodsbang Brits jongetje te aaien, kreeg hij de wereld aan het gruwelen. Daarnaast deed hij nadrukkelijk niet zijn best om geruchten over een mogelijke chemische lading van Scudraketten te ontzenuwen. Door hun geringe trefkans waren de projectielen zelf overigens ook geducht psychologisch wapentuig. De les van Hitlers V-2 raketten was duidelijk geleerd. iggs

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen