VU Magazine 1997 - pagina 178

Leuke dominee

Laurillard had een hobby waardoor hij mij dierbaar is. Hij verzamelde geschieden letterkundige bijzonderheden. Dank zij hem weet ik nu bijvoorbeeld wat een kreeftvers en een echogedicht is en dat de voorouders van Elfsteden-winnaar Henk Angenent an den ent, of aan 't einde, woonden.

Als de gelegenheid zich voordoet kijk ik graag naar een kennisquiz op tv. Soms zie je dan een deelnemer waarvan je je afvraagt hoe zoveel kennis in een hoofd van bescheiden omvang kan zitten. Begin van dit jaar was er in de quiz 'Per seconde wijzer' een dominee met een vrijwel honderd procent score. Denkt u dat alle negen (vragen) goed zijn? vroeg de presentator. De dominee knikte minzaam en de presentator keek verbluft in de camera. Onder de dominees die ik heb gekend, was er eigenlijk geeneen die niet iets bijzonders had. Sommigen balanceerden op de rand van genialiteit en waanzin, anderen dronken jenever uit een theekopje, of kenden de psychiatrische inrichting van binnen. Ze hebben vaak ook hobby's waar gewone mensen niet aan toekomen. Neem dominee Eliza Lauzillaid (1830-1908], over wie ik het hier wil hebben. In mijn Oosthoeks Encyclopedie wordt hij aangemerkt als letterkundige, met de kanttekening dat zijn gedichten 'van geringe betekenis' zijn. Dat moge zo zijn, maar wie dicht Staat er wati EI staat wat. Wat staat eil Wat ei staatl Wateistaat. kan bij mij een potje breken.

26

wcs

MEI/JUNI

1997

In de jaren zeventig werd mij eens door een weekblad gevraagd welk boek mij in het voorbije jaar het meest getroffen had. Ik noemde toen 'Sprokkelhout' van dr. E. Laurillard, uitgegeven in 1887 door D.B. Centen te Amsterdam. Te midden van de literaire lijstjes van andere schrijvers, critici en journalisten deed mijn keuze merkwaardig aan. Toch had ik naar eer en geweten geantwoord. Sprokkelhout had ik gevonden in een antiquariaat en ik beleefde er meer vreugdevolle uren mee dan met de literaire waan van het jaar. In zijn inleiding vertelt Laurillard wat hem tot uitgave van zijn verzameling noopte. Eerst noemt hij redenen die de lezer zelf ook wel zou kunnen bedenken, en tenslotte komt hij met de charmante verklaring: "En eindelijk dacht ik: wie dit boek neemt en het (gelijk ik dat mijn exemplaar zal laten doen) met wit laat doorschieten, om de gelegenheid te hebben tot verbetering en zuivering, tot aanvulling en uitbreiding van dit en dat Artikel, en tot toevoeging van andere Artikels ook, die zal iets doen, wat hem genot en profijt kan geven,- hemzelven, en, in de gevolgen, ook anderen." 'Sprokkelhout' is alfabetisch gerangschikt, van Absolutiekruisen tot Zondeneter. Er worden tegenwoordig zelden nog zulke boeken uitgegeven. Het 'Barbarberalfabet' (Querido, 1990) is bij mijn weten een van de laatste juwelen in dit genre.

Welke voldoening verschafte mij Laurillard? Bijvoorbeeld dat er in 1632 in Engeland een bijbel verscheen, waarin door een verzuim van de zetter en corrector, of door boosaardigheid, het woordje niet in het zevende Gebod ontbrak, zodat er stond: Gij zult echtbreken. En dat een eeuw later in een Duitse bijbel dezelfde fout werd gemaakt. Verrassend vind ik dat de mensen honderd jaar geleden met dezelfde prangende vragen zaten als tegenwoordig. Wat is een muilezel, wat een muildier? Vraag het uw predikant. Laurillard: het kind van een paard en een ezelin is een muilezel, het kind van een ezelhengst en een merrie is een muildier. Maar, dominee: balkt een muilezel of hinnikt hij? Hinnikt een muildier of balkt het? Laurillard: bij beide trekken de eigenschappen het meest naar de vader. Het muildier is een paardachtige ezel en de muilezel is een ezelachtig paard. Ergo: het muildier balkt hinnekend en de muilezel hinnikt balkend. Dank u wel, dominee.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen