VU Magazine 1997 - pagina 256

Gedeelde kwetsbaarheid

Wat is de plaats van de mens in de natuur? Staan wij erin of erbuiten? En hoe valt

Gert j . Peelen

onze verhouding tot natuur en milieu te verbeteren? Door gevoelens van lotsverbondenheid of door heiligverklaring? Filosofie in dubio.

De discussie begon, begin dit jaar, in de kolommen van Trouw, vu-filosoof Theo de Boei stelde daar de plotseling de kop opstekende liefde voor de natuur aan de kaak en probeerde met argumenten aan te tonen dat die voor een belangrijk deel op valse sentimenten berust. De natuur, zo lichtte De Boer zijn standpunt toe in het uitvoerig interview in het wcs-nummer van maart/april, is helemaal niet lief en aardig, maar mensvijandig en in het

gunstigste geval vooral ook oneindig saai. Pas door in te grijpen heeft de mens zich hier op aarde een niche gecreëerd, waar hij zich betrekkelijk veilig kan voelen. En alleen in getemde staat laat de natuur zich door de mens beminnen. De Boers bijdrage in Trouw riep grote irritatie op bij zijn vakgenoot Koo van dei Wal, hoogleraarmilieufilosofie in Rotterdam. Wéér zo'n typische grotestadsintellectueel die van natuur en

Van der Wal (links) en De Boer: heiligverklaring versus lotsverbondenheid.

32

wcs

JULI/AUGUSTUS

1997

milieu geen kaas gegeten heeft, aldus Van der Wal, en die - en dat is ernstiger - met zijn gefllosofeer een vrijbrief afgeeft voor verdere aantasting van wat ons aan natuur nog rest. Een en ander was aanleiding ten behoeve van het thema 'Puur natuur' beide hoogleraren aan één tafel te zetten en ze te vragen de kwestie van de plaats en de taak van de mens in de natuur tot op de bodem toe uit te vechten. De Boer. "Ik blijf vooralsnog bij mijn standpunt dat de natuur, of het nu de kosmos is of onze eigen planeet, onherbergzaam en ten diepste vijandig is. Dat is overigens helemaal geen originele gedachte. De grote denker Blaise Pascal zei al: 'Het zwijgen van de oneindige ruimte jaagt mij schrik aan.' Ik kan me daarmee voor de volle honderd procent vereenzelvigen." Van der Wal: "Pascal is nou typisch een exponent van de moderne tijd waarmee de ellende is begonnen. Tot de Middeleeuwen voelde de mens zich deel van de hem omringende werkelijkheid. Hij was erin verankerd. Daarna heeft er een cultuuromslag plaatsgevonden die tot het moderne denken heeft geleid. De mens komt daarin buiten de natuur te staan, plaatst zich er tegenover, en voelt zichzelf tenslotte ook geen natuur meer. Er heeft een scheiding plaatsgevonden. En daarmee was de loper uitgelegd voor de moderne technologie waarvoor niets meer heilig is. "Ik ben het met Theo eens dat de mens, net als een bever die dammen bouwt, zich een eigen plek heeft moeten creëren; een Umwelt waarin hij kon leven. Er moest veroverd worden, want de mens kende het gevaar van overstromingen en andere natuurrampen. Maar dat gebeurde

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen