VU Magazine 1997 - pagina 214

D Eigenlijk is het allemaal de schuld van fack Nicholson. In de legendarische film 'One flew over the Cuckoo's Nest' uit 1975 speelde hij een formidabele rol als een door de heersende psychiatrische machten gekneveld individu. Dat maakte het daarna moeilijk de psychiatrie nog echt serieus te nemen. Het psychiatrisch bedrijf stond ineens te kijk als een onderdrukkende institutie, gericht op gelijkschakeling van alles wat afwijkt van het normale. Psychiaters geven geen vrijheid, maar verstikken die. Randall McMurphy (Jack Nicholson) is typisch zo'n raar, onaangepast mens met wie niemand goed raad weet en die daarom maar in een psychiatrische instelling wordt opgesloten. En als hij de boel daar al te zeer op stelten heeft gezet, krijgt hij zo'n krachtige electro-shock, dat hij het bewustzijn definitief verliest en m vegetatieve toestand voortleeft. Een lange, zwijgzame indiaan, ook een verschoppeling van de maatschappij, besluit wanneer hij deze treurigheid ziet, McMurphy met een kussen door verstikking om het leven te brengen. Zelf breekt de indiaan vervolgens met veel geweld door de ruiten van de instelling heen en maakt zich met reuzenpas uit de voeten. Weg uit de benauwende binnenwereld van de psychiatrie, naar buiten. De vrijheid tegemoet.

behandeling van de waanzinnige als zieke. En een rijk met Oscars bedeelde film verspreidde die afkeer onder een massapubliek.

van waanzin - was op dat moment al begonnen aan een triomfantelijke terugkeer. Er had reeds een wonderbaarlijke wederopstanding plaatsgevonden.

'One flew over the Cuckoo's Nest' bevindt zich op een breukvlak van twee tijdperken. De film is niet een plotselinge uitbarsting van onbehagen m de psychiatrie, eerder een eindpunt van een deze eeuw langzaam gegroeide afkeer. Onder intellectuelen bestond al veel langer verzet tegen een strikt medische benadering van gekken, tegen de

Maar in plaats van de weg vrij te maken voor een andere benadering in de psychiatrie, omdat iedereen zag dat het zo niet langer kon, sloot de film die kritiek eerder af. De film is niet de aankondiging van een nieuw begin, maar een magistraal slotakkoord. Want datgene wat werkelijk vernietigend leek afgebroken - de medische benadering

Dwaalspoor Die triomfantelijke terugkeer is er een naar de hoofdstroom binnen de psychiatrie, een hoofdstroom die ontstaan is in de achttiende eeuw. De historicus Edward Shorter beschrijft in zijn boek 'A History of Psychiatry' hoe in die periode het idee ontstond dat een geeste-

62

wcs

MEI/JUNI

1997

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen