VU Magazine 1997 - pagina 172

naai racen "Heeft u ooit geprobeerd een bezemsteel op uw hand te laten balanceren? Dat doen we in feite ook met dit raceautootje. Gewoon in de speelgoedwinkel gekocht, helemaal onttakeld en naar onze wensen aangepast. Er is er maar eentje van. We willen ermee demonstreren hoe een neuronaal netwerk functioneert, ofwel hoe een computer zichzelf, naar voorbeeld van onze hersenen, iets kan leren. Sommige technische processen zijn zo ingewikkeld, dat het beschrijven ervan onbegonnen werk is. Vandaar dat we de computer laten zien hoe het moet, en hem vervolgens zelf laten toewerken naar het eindresultaat. In dit geval is het de bedoeling dat de paal verticaal blijft staan op het karretje. Om het neuronale netwerk te leren wat de gewenste stand is, zetten we de paal eerst rechtop. In het begin valt hij natuurlijk direct om. Met de hand sturen we hem wat bij, maar na een paar seconden is dat niet meer nodig. In zijn pogingen de paal in balans te houden rijdt het karretje razendsnel heen en weer, eerst heel heftig en daarna steeds voorzichtiger, onderwijl voortdurend lerend van zijn fouten. Het neuronale netwerk meet hoe scheef de paal staat en hoe snel hij omvalt. Terwijl de computer aan het leren is, wordt het karretje met de verkregen informatie aangestuurd via een kabeltje. De paal kan overigens niet opzij vallen; onderaan zit een scharnier. Het ging ons er vooral om dat het principe van het leren met een neuronaal netwerk binnen de regeltechniek kon worden gedemonstreerd. Ingewikkelder kan altijd nog. Met vier hele slimme doctoraalstuden-

ten heb ik hier twee jaar aan gewerkt. In het begin hadden we allerlei technische problemen: de motoren brandden door, de banden slipten, de accu raakte te snel leeg. Maar we hebben de leerperiode van het neurale netwerk weten te bekorten tot minder dan een minuut. In die tijd heeft de computer zichzelf geleerd het karretje zodanig te besturen dat de paal overeind blijft. Dat is veel sneller dan een mens leert balanceren. Ik ben ingenieur, geen zakenman. Met de commerciële kant van dit soort onderzoek houd ik me niet zo bezig. Maar denk eens aan het machinaal buigen van verschillende soorten metaal, aan het snijden met lasers in uiteenlopende materialen. Ingewikkelde mechanische processen die je niet helemaal kunt voorprogrammeren. Geef de computer voldoende voorbeelden van het gewenste eindresultaat en na een leerproces kan hij aan de slag. Nee, neuronale netwerken zie je nog niet overal. Weet u, het functioneren ervan is eigenlijk een magische belevenis. Voor technici is het onverteerbaar dat ze niet weten wat er in een kastje vol techniek precies gebeurt. Dat kan ook gebruikers afschrikken, zij willen zekerheid dat er geen rare dingen gebeuren. Voor mij is het mooiste dat dit karretje heel indringend laat zien dat de theorie in elkaar past; het principe blijkt te werken. Dat geeft een zeker esthetisch genoegen."

Ir Leo Veeienturf, Laboratorium voor Netwerktheorie, Universiteit Tv/ente.

Interview: Mark Traa, fotografie: Lenny Oosterwijk

wcs

MEI/JUNI

1997

21

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen