VU Magazine 1998 - pagina 360

TENTOON

Zicht

uit zee

Diemen, tot aan Muiderberg toe in prenten volgend, ons herhaaldelijk beschaamd afvragen: waar zijn wij hier?, om pas in de begeleidende tekst een antwoord op die vraag te vinden. We zouden reddeloos aan de grond lopen, moesten wij met dit beeldmateriaal de goede rêe bereiken. Slechts één plaats herkennen wij ook zonder bijschrift moeiteloos: Ransdorp met zijn stompe toren. Geen steek veranderd sinds Cornells Pionk het in 1728 met pen en penseel op papier zette. Maar ja, Ransdorp ligt niet echt aan het water...

Aan de hand van tekeningen van de kustlijn moest de zeeman vroeger navigeren. Geen wonder

Het Binnenmuseum herbergt ook nog een tentoonstelling van merklappen, maar dat lijkt ons meer iets voor landrotten. Wij willen buitengaats, naar het open-luchtgedeelte van het Zuiderzeemuseum, waar we navigerend op onze neusvleugels de haringrokerij weten te vinden. Op de boot die ons later terugvoert naar het parkeerterrein aan de voet van de dijk naar Lelystad, brengen wij het geleerde in de praktijk: als dat daarnet de Dromedaris was, dan moet dit hier de auto zijn.

dat er nog wel eens wat met man en muis verging.

Heen via de snelweg. Maar op de terugweg slingerend over de smalle IJsselmeerdijk. Daar is geen ontkomen aan voor wie in het binnenverblijf van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen de expositie 'Zicht uit zee' bezoekt. De ruim veertig historische prenten van de Noord-Hollandse Zuiderzeekust, tijdelijk afgestaan door de Provinciale Atlas van Noord-Holland, maken de mens nieuwsgierig naar het uitzicht dat

56

wcs

SEPTEMBER/OKTOBER 1998

diezelfde steden, vlekken en gehuchten anno nu opleveren. Want de platen dateren, op een enkele ets uit zestienzoveel na, voornamelijk uit de achttiende en de negentiende eeuw. En er is sindsdien nogal wat veranderd, al was het maar door het bouwen van de Afsluitdijk, die van een onstuimige zee, tevens voorportaal tot de wereld, op slag een verraderlijk rustig ogend meer maakte.

Hoe decoratief ook, het merendeel van de getoonde prenten diende vooral een praktisch doel. Ze hielpen de koop- en kaapvaarders van weleer bij het navigeren. Als dit de Dromedaris is, dan kan dat daar het Paard van Marken nog niet zijn; die toer. De vissers uit de buurt konden natuurlijk zonder. Die stevenden - het bramzeil gedeisd en de pikbroek op acht - ook zonder tekeningen wel recht op de schelvispekel af. En voor de zwart-

geldschippers van tegenwoordig zijn er de kustsilhouetten in boekvorm van de ANWB, die de oriëntatie vanaf het water vergemakkelijken. De zeelui van vroeger moesten het met minder gestandaardiseerd plaatwerk doen. Eigen schuld. Want vaak moest het werkelijkheidsgetrouw weergeven van de kustlijn wijken voor de artistieke aspiraties van de tekenaar - meestal zelf schipper - die er met tastbaar genoegen

grote schepen met bolle zeilen voorlangs liet varen. Geen wonder dus dat er nog wel eens wat met man en muis verging en dat wij, de kustlijn van Oost-Vlieland, via Texel, Den Helder, Wieringen, Medemblik, Enkhuizen, Oosterleek, Urk (jawel, dat was ooit ook NoordHolland!), Hoorn, Edam, Monnickendam, Marken, Holysloot, Ransdorp, Nieuwendam, Buiksloot,

Gert J. Peelen De expositie 'Zicht uit zee' is t o t I november te zien in het Binnenmuseum van het Zuiderzeemuseum, V^ierdijl< 12-22, Enl<huizen. T el. (0228) 35 11 I I . Geopend: dagelijks van 10.00 t o t 17.00 uur. Het Binnenmuseum blijft het hele jaar door open; het Buitenmuseum sluit op I november.

WCS

SEPTEMBER/OKTOBER

19

57

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen