VU Magazine 1998 - pagina 452

Zonder drastische maatregelen

Erie Le Gras

verdwijnt binnen vijftig jaar de helft van de zesduizend soorten orchideeën die nu nog in Zuid-Oost Azië groeien: "Door bosbrand en droogte staan veel soorten op de rand van uitsterven."

Feuilles mortes Dr Ed de Vogel verontschuldigt zich voor de walm van alcohol die om hem heen hangt: "We hebben net een stel orchideeëncollecties binnengekregen uit Maleisië. Die worden verstuurd in alcohol om ze onderweg goed te houden. Ik heb ze in de droogmachine gestopt en daarna kunnen ze het herbarium in. Maar die geur raak je niet meer kwijt." Taxonoom De Vogel is senior onderzoeker bij het Rijksherbarium/Hortus Botanicus in Leiden en gespecialiseerd in de orchideeën van Zuid-Oost Azië. "Een taxonoom/' zegt hij, "houdt zich bezig met de beschrijving van soorten en hun verspreiding. Die kennis is essentieel voor het bewaren van de biodiversiteit, de soortenrijkdom van deze aarde. Wanneer je niet weet welke soorten ergens groeien, kun je ze ook niet beschermen. Sinds 1980 werk ik aan de Flora Malesiana, een gids voor de

ongeveer 46.000 plantensoorten van Maleisië, de Filippijnen, Indonesië en Papoea Nieuw-Guinea. Naar schatting zesduizend daarvan zijn orchideeën. Ter vergelijking: in Nederland komen in totaal 1230 plantensoorten voor." De orchideeën van Borneo hebben de speciale aandacht van De Vogel en dat eiland had de laatste jaren ernstig te lijden van bosbranden. Nu de branden zijn gedoofd is het tijd om de schade op te nemen. De Vogel: "Veel orchideeënsoorten staan op de rand van uitsterven of zijn dat stadium al voorbij." In 1997 brandde Borneo ook en in december van dat jaar onderzocht orchideeënkenner Supaidi van de botanische tuin in Bogor op Java een gebied in OostBorneo waar De Vogel in 1991 werkte. Supardi vond tijdens een maand veldwerk eenentwintig orchideeënsoorten. Die waren weliswaar in redelijke aantallen aanwezig, maar de planten waren veelal verdroogd vanwege de branden. De Vogel: "In datzelfde gebied verzamelden wij in 1991 zeshonderd soorten, die vaak in tientallen of zelfs honderden exemplaren voorkwamen." De bosbranden zijn een regelrechte ecologische ramp: "Op de zandgrond van relatief open plekken in het oerwoud groeide bijvoorbeeld cymbidium rectum, een verwant van een orchidee die bloemisten hier in corsages verwerken. In 1991 vonden we drie exemplaren van die bontgekleurde orchidee in een deel

van Oost-Borneo dat verbrand is. Het is onwaarschijnlijk dat de soort elders voorkomt, dus ik denk dat de drie gedroogde exemplaren in ons archief alles zijn wat rest van de cymbidium." Veel orchideeën groeien bij voorkeur op kalksteen en Borneo heeft een groot aantal geïsoleerde kalkbergen, die ieder een eigen flora kennen. De Vogel: "Ik moet ervan uitgaan dat de orchideeën daar verdwenen zijn. Om hoeveel soorten het gaat kan ik niet precies zeggen, want lang niet alle delen van Borneo zijn door botanici onderzocht. Op het eiland groeien ongeveer tweeduizend soorten en een aanzienlijk deel daarvan is verdwenen of aan het verdwijnen. Het gaat vaak om lokale soorten en daarvoor geldt: weg is weg." Borneo heeft niet alleen te kampen met bosbranden, maar ook met aanhoudende droogte en de rook van de branden. De Vogel: "En dan praat ik maar niet over de aanhoudende houtkap en de ontginning van het regenwoud voor de landbouw. De droogte was dermate ernstig, dat zelfs de bossen in Brunei, in het noordwesten van het eiland, gingen branden. Dat is verontrustend, want tot voor kort was dit tropische regenwoud zo nat, dat het geen vlam vatte." "De gevolgen van de rook zijn ook merkbaar op West-Borneo. Daar waren relatief weinig branden, maar de insecten die de orchideeën bestuiven konden er vanwege de rook de weg naar de planten niet vinden. Die insecten leven van de nectar van orchideeën en zijn in grote aantallen gestorven omdat ze geen voedsel konden vinden. Daardoor krijgen de orchideeën die nog niet verdroogd zijn, problemen met hun voortplanting." De Vogel schat dat zonder drastische beschermende maatregelen binnen vijftig jaar de helft van zesduizend soorten orchideeën die nu in Zuid-Oost Azië groeien, zullen zijn uitgestorven: "Een flink deel van de collectie van het Rijksherbarium is dan te vergelijken metieen rr|Useum voor dinosaurussen. N ^ ' , 3 Ö uAtgesiorvcn,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen