VU Magazine 1998 - pagina 374

Icarus Hierom zal het begonnen zijn vhegt zijn gekooide vogel ooit boven dit landschap verbrandt de vleugels van papier.

vogel? Of over iemand die zijn vogel de vrijheid hergeeft? De associatie met Icarus maakt aan alle twijfel een eind:

Vertraagd komt hij tot stand en nestelt zich ten slotte sprakeloos in het geheugen van verzwegen nabestaanden.

Dat heb je er nu van. Het gedicht is niet meer te houden. Plotseling begmnen de regels elkaar in hoog tempo op te volgen. Een tweede vierregelig couplet laat niet lang op zich wachten. Het blijkt de compacte verpakking van een complex beeld: een vertraagd vallen, in combinatie met het nestelen (daar is de vogel weer), gevolgd door een 'taalloos' voortleven in de gedachten van anderen.

...verbrandt de vleugels van papier.

Gevangene is hij van dit vertrek - vlucht in herinnering - slinkt tot een tijdstip.

Vertraagd komt hij tot stand en nestelt zich ten slotte sprakeloos in het geheugen van verzwegen nabestaanden.

Als hij er is geweest zien zij hem pas verdwenen beelden hem in - denken hem na. Hoe begint een gedicht? Een regel dient zich zo nadrukkelijk aan dat hem welwillend toegang wordt verleend tot het bewustzijn van de dichter. Niet iedere regel krijgt die kans. Het moet een regel zijn die een zekere ritmiek paart aan enige raadselachtigheid en die zoveel mysterieuze mogelijkheden in zich draagt dat de dichter niet anders kan dan de zin tegen de vraatzucht van het vergeten aan een loslopend papiertje toe te vertrouwen. Hierom zal het begonnen

zijn...

Is dit een programma of een conclusie? Een begin- of juist een slotzin? De formulering lijkt geen tegenspraak te dulden, al sluit het woordje 'zal' de aarzeling van een 'wellicht' ook weer niet volledig uit. Alles is nog mogelijk. Het wil misschien wel een gedicht worden. Maar waar zal het over gaan? Voelt de dichter zich bereid en bij machte om zich door dit mysterie op sleeptouw te laten nemen? En dreigt het met zo'n beginzin niet meteen al te pompeus te worden? Op dat moment schiet hem een beeld te binnen: ...vliegt zijn gekooide vogel ooit boven dit

landschap...

Het begin van een antwoord, denkt de dichter, al vindt hij het eerst nog dubieus of een gekooide vogel wel in staat is op de vlerken te gaan. Hier wordt naar het schijnt een ultieme ontsnapping verbeeld. Maar over wie gaat het hier? Over die

Het vers is nu in een fase beland waarin het zichzelf schrijft. De dichter heeft inmiddels een vaag vermoeden waar het heen gaat en de beelden buitelen over elkaar heen. Er zit niets anders op dan de witkwast te hanteren, wil de dichter, indachtig het dubbelzinnige "gevangene is hij van dit vertrek", aan het door hem zelfverkozen keurslijf van honderd lettergrepen verdeeld over twee coupletten van vier regels en twee van drie trouw blijven. Het gedicht nadert zijn voltooiing. Als in een echt sonnet vindt er tussen de twee kwatrijnen en de twee terzinen een wending plaats en verandert de toon. De vogel is al bijna uit het zicht verdwenen, geslonken tot een stipje dat wegdrijft op een onafzienbare zee van tijd. Als hij er is geweest zien zij hem pas verdwenen - beelden hem in - denken hem na. Waarom was het allemaal begonnen? Hierom dus. Om dit ene gedicht, waarvan de dichter tegen beter weten m hoopte dat het zou helpen hem uit het vergeetboek houden. In het gunstigste geval zijn er verzwegen nabestaanden die zijn gedicht nog eens herlezen om de sporen van zijn gedachtegang te volgen. Zo cirkelt de dichter nog even boven de regels, geluidloos zwevend op de onbetrouwbare thermiek van zijn eigen poëtica, en op gevaar af net als learus neer te storten om zo te boeten voor zijn hoogmoed. Het kan hem eigenlijk niet schelen. Icarus is onsterfelijk. D. Prinsen

70

wcs

SEPTEMBER/OKTOBER

1998

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen