VU Magazine 1998 - pagina 251

BEPROEVING

Zo ook in onze simulator. We weten welke scheepsbewegingen het meest ziekmakend zijn. Vooral dompen - de verticale beweging van een schip als gevolg van de deining - in combinatie met slingeren is funest. We zeggen vooraf tegen de proefpersonen dat ze ziek kunnen worden. Het is overigens jammer dat zich voor tests als deze vooral mensen aanmelden die van zichzelf weten dat ze niet buitengewoon gevoelig zijn. Uit puur wetenschappelijk oogpunt is dat natuurlijk vervelend. Worden proefpersonen ziek, dan kunnen ze te allen tijde aangeven dat ze het welletjes vinden. Het probleem is dat iedereen op een verschillend moment besluit tot stoppen. De een geeft het al aan zodra hij zich een beetje misselijk voelt, bij de ander is het braaksel onderweg naar boven en een derde geeft er pas de brui aan als het kotszakje is gevuld. Voor de onderzoekers is het prettig om te kunnen zeggen: zóveel mensen hebben gebraakt. Dan zou je een objectief criterium hebben, een keihard meetpunt.

In laboratoria en testcentra wordt het lichaam soms tot het uiterste beproefd. Wat kan een mens verdragen? Een serie over technologische martelwerktuigen. Aflevering 4: de scheepsbewegingssimulator.

"In de loop der jaren zijn de bemanningen van schepen steeds kleiner geworden. Zijn er enkele opvarenden zeeziek, dan kan dat dus vervelende gevolgen hebben. Met deze simulator kunnen we scheepsbewegingen nabootsen die leiden tot zeeziekte. We zetten proefpersonen in een kamertje dat op een onderstel van hydraulische poten staat, en simuleren de belangrijkste bewegingen van een schip op volle zee. De hoofdmoot van het onderzoek is de registratie van de handelingen die de proefpersonen onder die omstandigheden nog kunnen volbrengen: testjes op de computer, of een ritje op een flets-ergometer. Het is bijna niet te voorspellen of iemand zeeziek wordt of niet. Het blijft me verbazen dat de één nergens last van heeft en de ander zich doodziek voelt. Naar dek gaan en naar de horizon kijken is doorgaans de beste remedie. Het gaat ten slotte om je evenwichtssysteem dat in de war is: met name benedendeks voel je een beweging die je ogen niet zien. Dat leidt bij menigeen tot misselijkheid en braken.

De betrokken onderzoekers, mijzelf incluis, hebben de proeven zelf ook gedaan. We wilden gewoon aan den lijve ondervinden wat we de mensen aandoen. Het is moeilijk om collega's te porren voor een tweede keer. Eén keer deinen is genoeg; het is mooi geweest, zeggen ze. De ervaring is tenslotte dat wie in de simulator ziek wordt, zich de rest van de dag ook niet echt prettig voelt."

Dr Jelte Bos, TNO Technische Menskunde, Soesterberg. Interview: Mark Traa. Fotografie: Lenny Oosterwijk.

wcs

JULI/AUGUSTUS 1998

19

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen