VU Magazine 1998 - pagina 386

sporen van raenselijke bewoning bij de Stenen Kamer - het gaat om een kleine landelijke nederzetting - dateren volgens Van den Berg zo ongeveer uit het jaar 750. De archeologen hopen meer te weten te komen over de relaties tussen zo'n middeleeuws boerengehucht en het nabijgelegen stadje Tiel. Die vraag is een voorbeeld van de brandende kwesties die de basis vormden van de selectie van vindplaatsen door de Projectgroep.

Extra cachet Even verderop, vlak tegen de Linge aan, ligt de andere aanleiding voor de selectie van vindplaats 12: de resten van een gebouw dat de naam 'Stenen Kamer' droeg. Die Stenen Kamer is hier in de veertiende eeuw gebouwd en vervulde een breed scala aan functies. Om te beginnen, vertelt Van de Berg, moest het de status van de landsheer extra cachet geven. Alleen al het feit dat het gebouwtje uit steen was opgetrokken, verleende hem aanzien. Steen was in de Betuwe destijds een schaars en luxueus bouwmateriaal. Meer praktisch bekeken diende het gebouw als centrum voor het vergaren van de pacht door de rentmeesters, als plek om te vergaderen en als versterking in tijden van onrust. Jarenlang hadden historici aangenomen dat de oude hoeve die tot voor kort op deze plaats stond, nog steeds elementen van de oude Stenen Kamer bevatte. Alleen al

10

wcs

NOVEMBER/DECEMBER

1998

de twee stevige steunberen tegen de muren wezen in die richting. Ondertussen hebben de archeologen in samenwerking met historici en bouwhistorici kunnen aantonen dat deze boerderij, die in de omgeving bekend stond als de Stenen Kamer, niet uit de veertiende eeuw stamt, maar een jaar of twee-, driehonderd jonger is. De boerderij is vanwege de aanleg van de Betuweroute een paar maanden geleden

afgebroken en het hout is voor verder onderzoek door bouwhistorici overgebracht naar een laboratorium. De archeologen zijn begonnen met het blootleggen van de fundamenten van een ouder gebouw, waarvan ze aannemen dat het de werkelijke Stenen Kamer is geweest. De intensieve samenwerking tussen de verschillende disciplines die zich bezighouden met het onderzoek van het verleden, tekent Van den Berg aan, is uniek voor de opgravingen in het kader van de Betuweroute. Naast de woning die fungeert als tijdelijk hoofdkwartier voor de archeologen ligt een ander huis, keurig in de verf en nog niet zo lang geleden voorzien van nieuwe vloerbedekking die zo te zien niet al te goedkoop is geweest. Het lijkt erop dat de voormalige bewoners van dit huis rekening hadden gehouden met een langdurig verblijf. De uitkoop ten behoeve van de Betuwelijn moet ze hebben overvallen.

In een achterkamer heeft Van den Berg een kleine tentoonstelling ingericht over de opgravingen bij de Stenen Kamer. Ze verontschuldigt zich voor de vieze voeten van haar collega's, die de vloer die ze net had schoongemaakt alweer vol modder hebben gestampt en loopt dan geroutineerd de vitrines en informatieborden langs. Ze verzorgt hier regelmatig rondleidingen en dat is aan haar optreden te merken. Wichelroede Het opvallendste onderdeel van de presentatie is een tekening, waarop een halve cirkel van stenen potten staat afgebeeld. In een vensterbank staat een van aeze donkergrijze potten, die wel wat wegheeft van het aardewerk dat je tegenwoordig in ieder tuincentrum kunt aanschaffen. Was die halve cirkel van potten misschien onderdeel van een trendy tuintje uit de Middeleeuwen? Van den Berg grinnikt: "Dat hebben we ons hier ook even afgevraagd, maar deze pot met vier standvinnen hebben we gedateerd tussen 1250 en 1350. In die tijd hadden ze nog geen bloempotten. Wat die halve cirkel van potten dan wel is geweest, weten we niet. We hebben ze gevonden zonder een context, die aanwijzingen zou kunnen geven. Het was geen urnenveldje, want er zat geen as in de potten. Misschien zijn ze in de grond gezet om een soort mot te vangen, die destijds vooral in vochtige ruimten erg hinderlijk was. Maar we hebben geen sporen van insecten in de potten aangetroffen. In ieder geval staan de potten zo keurig in een halve cirkel, dat het geen toeval kan zijn geweest. Misschien moeten we aan iets religieus of magisch denken, misschien is er een verband met de astrologie. We krijgen binnenkort zelfs een dame op bezoek die met een wichelroede wil onderzoeken of er energielijnen in de bodem zitten." De stenen pot in de presentatie is gaaf, maar een paar andere exemplaren zijn beschadigd en moeten gerestaureerd worden. Het is niet de tand des tijds geweest die de beschadigingen heeft veroorzaakt, maar de bak van een graafmachine. De stenen potten zaten totaal onverwacht heel dicht onder het maai-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen