VU Magazine 1998 - pagina 313

REPORTAGE van angst voor de tandarts ook om verschillende behandelingsmethoden vragen. De Jongh vertelt zijn verhaal in stulcjes, wanneer hij tussen de behandelingen door een paar minuten tijd heeft. Achter de balie van het gezondheidscentrum zitten echter Claudine Mazel en Nicolette Martell. De beide tweedejaars studentes pedagogiek - "nee, we zijn geen tandartsassistentes; dat werk mogen we niet eens doen" - werken samen met hun jaargenote Roos de Reuver aan een leeronderzoek, dat een eerste kennismaking is met de praktijk van het wetenschappelijk onderzoek. Ad de Jongh is hun begeleider. Mazel en Martell hebben de taak de patiënten van de beide angsttandartsen zowel voor als na de behandeling een vragenlijst te laten invullen en te zorgen dat die dat correct doen. Vanwege de emoties voor de behandeling en de opluchting erna, wil er nog wel eens iets mis gaan. "De angst speelt mee", roept De Jongh tussen de bedrijven door.

Spoelt Niemand gaat voor zijn plezier naar de

U maar!

tandarts. Maar voor degenen die uit angst voor boor en spuit de halfjaarlijkse controle achterwege laten en hun gebit verwaarlozen is er de angsttandarts. "Ik krijg van boven een kunstgebit. Dat scheelt alvast de helft."

Eric Le Gras

Het is stil in de wachtkamer van het gezondheidscentrum in een buitenwijk van Delft. De patiënten die op zaterdagochtend op een behandeling bij de tandarts wachten kijken bedrukt voor zich uit en niemand voelt voor een gezellig praatje. Als dl Ad de Jongh uit de behandelkamer komt om een volgende patiënt naar binnen te roepen, is op het gezicht van de man de spannmg af te lezen. Soms is het woord 'spanning' nog te zwak

om de gemoedstoestand van patiënten te beschrijven. Uit hun ogen straalt dan iets dat je alleen maar als nauwelijks bedwongen paniek kunt omschrijven. Ad de Jongh en zijn collega Dyonne Broers noemen zichzelf 'angsttandarts'. Ze zijn gespecialiseerd in de behandeling van patiënten, die dermate bang zijn voor de tandarts dat ze vaak jarenlang hebben afgezien van de gang naar de behandelkamer. Dan maar liever een rottend gebit. Zo'n allesoverheersende angst voor de tandarts komt vrij vaak voor, een procent of zeven van de Nederlandse bevolking heeft ermee te kampen en De Jongh en Broers zien hoogstens het topje van de ijsberg, de patiënten die net genoeg moed kunnen verzamelen om toch maar te gaan. De Jongh: "Angst voor de tandarts verschilt van andere angsten doordat een gebit zonder regelmatig onderhoud achteruit gaat. De angst dat een behandeling pijn zal doen krijgt daarom objectief

Injectienaald

A d de Jongh: "Maar natuurlijk is het de bedoeling dat onze patiënten zo snel mogelijk weer terecht komen in de reguliere tandartszorg."

gezien ook steeds meer grond. Dat is een verschil met bijvoorbeeld hoogtevrees of een sociale fobie." In zijn wetenschappelijk onderzoek probeert De Jongh, die zowel tandarts als psycholoog is, uit te zoeken wat de beste manier is om patiënten van hun angst af te helpen. Hij onderscheidt verschillende typen angsten. Het belangrijkste onderscheid is tussen angsten waaraan een traumatische ervaring, een echt schokkende gebeurtenis dus, ten grondslag ligt Studentes Claudine Mazel en Nicolette Martell controleren in het kader van een leeronderzoek het evaluatieformulier van een patiënt: " N e e , we zijn geen tandarts-assistentes."

wcs

SEPTEMBER/OKTOBER 19

en angsten die ogenschijnlijk uit het niets opduiken. Een voorbeeld van de eerste soort is de automobilist die na een ernstig ongeluk niet meteen weer vrolijk fluitend achter het stuur kruipt en hulp nodig heeft om de weerstand tegen autorijden te overwinnen. Tot de tweede soort horen de angst voor spinnen en hoogtevrees. Mensen die last hebben van hoogtevrees na een val van grote hoogte zijn schaars en er zijn ook maar weinig mensen die angst ontwikkelen voor spinnen na een

traumatische ervaring met zo'n dier. Om het moeilijk te maken is angst voor de tandarts niet zonder meer in één van die categorieën onder te brengen. De ene patiënt heeft daadwerkelijk een trauma opgelopen door een bijzonder botte behandeling. De ander heeft geen slechte ervaringen, maar voelt wel een zeer reële angst, die misschien is veroorzaakt door opgeklopte verhalen van familieleden of vrienden. In zijn onderzoek wil De Jongh bekijken of die verschillende oorzaken

Oorspronkelijk waren Martell en Mazel geïnteresseerd in de angst voor operaties, bij kinderen in een ziekenhuis. Het lukte echter niet om onderdak te vinden bij een onderzoek over dat onderwerp. Na wat zoeken kwamen ze terecht bij de Vakgroep Tandheelkunde en Voorlichtingskunde van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam, waaraan De Jongh als psycholoog is verbonden. Ze konden meedoen in zijn studie, die een voorbereiding is op een groter onderzoek naar angsten en hun behandeling. Terwijl Martell een patiënt achterna loopt die, opgelucht omdat de behandeling is afgelopen, snel het gezondsheidscentrum wil verlaten zonder een vragenlijst in te vullen, vertelt Mazel iets over de behandelingsmethoden van angst. De eerste is de behandeling door het regelmatig blootstellen aan het onderwerp van de angst, bijvoorbeeld de boor of de injectienaald, en het inprenten van de ervaring dat het al met al wel meevalt. Dat is ook precies wat de angsttandartsen in Delft doen. Tijdens de behandeling geven ze de patiënt het idee dat er niets gebeurt wanneer die dat niet wil. Dat is een hele geruststelling, de patiënt krijgt het gevoel dat hij of zij niet met huid en

wcs

SEPTEMBER/OKTOBER

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen