VU Magazine 1998 - pagina 356

Zij is goeddeels in zichzelf besloten en creëert een eigen, vanzelfsprekende, nieuwe wereld in plaats van die rondom ons te verbeelden. Niettemin zijn er voorbeelden te over van componisten die in hun werk wel degelijk een herkenbare, waar mogelijk natuurgetrouwe verbeelding van de werkelijkheid trachtten na te streven. Die pogingen hebben menig neoromantisch werkje opgeleverd - Tjaikowsky's 'Notenkraker', om maar eens wat te noemen, Smetana's 'Moldau' of Moussorgsky's 'Schilderijententoonstelling' - dat misschien wel omwille van het verwijzende karakter zo geliefd is bij de massa. Maar ook aan minder populaire, want als 'modern' bestempelde componisten zoals Sjostakowitsi (diens 'Leningrad-symfonie' bijvoorbeeld) of Messiaen, die tijdens boswandelingen vogelgeluiden in notenschrift noteerde om ze in zijn composities te laten weerkeren, valt met recht een figuratief aandoende copieerlust toe te schrijven. Verbeelding dus, ook hier, al moet de suggestie van een onder-

52

wcs

SEPTEMBER/OKTOBER

1998

liggende werkelijkheid in de muziek het meer nog dan in andere kunstvormen hebben van sfeer en associatie die weer sterk afhankelijk zijn van het inlevingsvermogen van de individuele toehoorder. Principieel abstract echter werd de muziek toen componisten, in navolging van revolutionaire toondichters als Schönberg, Berg en Webezn de geijkte paden van de harmonieleer verlieten en het zogeheten twaalftoonstelsel collectief omarmden. Het leverde volgens wiskundige berekeningen gecomponeerde, 'seriële' muziek op, waarmee veel hedendaagse componisten zelfs de meest fervente muziekliefhebbers van zich wisten te vervreemden. Het was muziek die absoluut niets uitbeeldde, niet teruggreep op wat voor soort buiten-muzikale werkelijkheid ook, maar die, zoals de Haagse componist Otto Ketting het uitdrukt, louter moet worden gezien als 'materiaalonderzoek'. Zoals in de abstracte schilderkunst de verbeelding plaatsmaakte voor een studie naar de intrinsieke waarde van

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen