VU Magazine 1998 - pagina 83

Psychologen voelen zich superieur Hoe eerlijk zijn sociaal psychologen bij de presen-

"Ik vind niet dat je dat kunt concluderen.

zeggen dat ze het zelf met doen, maar iedereen

tatie van hun onderzoeksgegevens?

De conclusie is dat ook sociaal psychologen zich

zegt dat anderen het doen."

Heel erg eerlijk, als je het ze zelf vraagt.

superieur voelen. Ze weten dat hun collega's

Het lijkt me een aparte ervaring om uw collega's

Tegelijk denken ze echter dat hun collega's

soms zaken rooskleuriger opschrijven dan ze

te onderzoeken.

eerder tot lichte manipulaties geneigd zijn.

zijn."

"Inderdaad. Superioriteit is in de sociale psycho-

Dat blijkt uit een onderzoek van de sociaal

U spreekt over slightly biased presentation styles, logie een heel belangrijk begrip. Nu heb ik dat

psychologen Paul van Lange en Toon Tons van

zeg maar een presentatie van gegevens waarmeeonderzocht bij de sociaal psychologen zelf, en

de Vrije Universiteit en Roos Vonk van de

is geknoeid.

ze blijken er óók gevoelig voor te zijn."

Rijksuniversiteit Leiden.

"Het komt voor dat je een duidelijke bevinding

Hoe is het stuk ontvangen door uw collega's?

In het jongste nummer van de European Journal

hebt en een complexe, moeilijk interpreteerbare

"Ik heb weinig reacties gekregen. De reviewers

of Social Psychology melden de onderzoekers de

bevinding. Je hebt een algemene wetmatigheid

die het stuk beoordeelden waren heel positief.

resultaten van een enquête onder 57 sociaal

gevonden maar tegelijk blijkt dat bijvoorbeeld de

Er zit ook een gedachte achter: ik vind dat

volgorde in de procedure van het experiment de

boeken over onderzoeksmethodologie ex-

psychologen, van wie acht hoogleraren. Zij achten hun collega's eerder in staat onwelgevallige

resultaten beïnvloedt. Iets heel triviaals. Auteurs

plicieter moeten zijn over zaken als: wat zet je

gegevens uit hun wetenschappelijke artikelen weg

zijn verplicht daarvan melding te maken, omdat

wel in een manuscript en wat niet. Veel zaken

te laten, en eerder een stuk tekst van iemand

er collega's zijn die dat interessant vinden.

zijn niet duidelijk opgeschreven en dat geldt,

anders te kopiëren, dan zijzelf.

Onderzoekers hebben echter de neiging die

voor zover ik dat kan nagaan, voor veel sociale

triviale resultaten weg te laten. Althans, ze

wetenschappen." (mt)

Ook denken

ze dat dergelijke 'ongewenste wetenschappelijke activiteiten', natuurlijk vooral bij anderen, vaker voorkomen als de kans op ontdekking relatief klein is. Studenten en jonge onderzoekers hebben een minder negatief beeld van hun (aanstaande) collega's. Ervaren wetenschappers "hebben wellicht meer aanwijzingen gekregen dat auteurs

Oceanen onder de aandacht

soms de neiging hebben de presentatie (van hun onderzoeksgegevens) aan te passen, zolang dat niet kan worden gecontroleerd", aldus de onderzoekers. Een van hen, Paul van Lange, is niet blij als WCS belt. "Ik zit er een beetje mee. Ik wil dit liever niet in de landelijke pers. Wat zal ik ervan zeggen? Ik besef dat het gevoelig ligt. Ik wil niet dat dit stuk wordt gebruikt om de psychologen weer in een kwaad daglicht te stellen, zoals met René Diekstra." Wat bedoelt u nr\et ongewenste wetenschappelijke

1998 is door de Verenigde Naties uitgeroepen

mee tussen Den Helder en Texel wordt gevaren,

activiteiten?

tot het Jaar van de Oceaan. Voor verschillende

gedurende het hele jaar is uitgerust met een

"Alles wat in strijd is met kennisvergaring, die

Nederlandse instellingen die zich bezighouden

apparaat dat zaken als watertemperatuur,

erop gericht is mensen de credit te geven die ze

met oceanografisch onderzoek een reden om

stroming, zoutgehalte en algengroei in het

verdienen. De publicatiedruk kan heel hoog zijn,

zichzelf eens nadrukkelijk in de kijker te spelen.

Marsdiep registreert. De meetresultaten zijn op

en er zijn middelen om onwelgevallige zaken te

Zo ook het Nederlands Instituut voor Onder-

Internet te zien, maar ook op een beeldscherm

omzeilen."

zoek der Zee (NIOZ) op Texel, dat dit jaar

dat in de boot is aangebracht. Het is niet alleen

Gegevens weglaten, bijvoorbeeld?

deelneemt aan tal van publieksactiviteiten.

leuk voor het publiek, maar ook interessant voor

"Bijvoorbeeld, ja. Uit dit onderzoek blijkt dat

Marijke Rietveld, directiesecretaris: "Ons onder-

wetenschappers."

mensen denken dat het wel voorkomt, maar dat

zoeksschip Pelagia maakt deel uit van de

Leidt het]aar van de Oceaan ook nog tot extra

zij het zeker niet zullen doen. Ze beschouwen

Nederlandse bijdrage aan de Wereldtentoon-

geldstromen?

zich als superieur."

stelling in Lissabon, in augustus. Op het schip

"Niet automatisch. Het is niet zo dat er nu in-

Maar als iedereen dat van zichzelf zegt...

waarmee we onderzoek doen in de Waddenzee,

eens veel meer geld wordt vrijgemaakt voor

"Dat is moeilijk vol te houden, ja."

kunnen scholieren die een prijsvraag hebben

oceanografisch onderzoek. Het is een jaar waarin

Kunnen we hieruit concluderen dat het met de

gewonnen een dagje meereizen. En ook doen

we met name de jeugd willen doordringen van

slordigheid van de sociaal psychologen erger is

we mee met de Wetenschap- en Techniekweek

het belang van de zee en de oceanen. De meeste

gesteld dan we dachten?

in oktober, die in het teken staat van water.

publieksactiviteiten moeten we zelf betalen."

Heel bijzonder is dat een van de veerboten waar-

(mt)

WCS

MAART/APRIL

1998

7

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen