VU Magazine 1998 - pagina 126

Kunst en wetenschap zijn geen tegenstellingen, maar vullen elkaar aan. Op grond van die gedachte creëerde een Amerikaanse glaskunstenaar een amusante ode in glas aan zijn beroemde tante.

Für Lise Richard Meitner is glaskunstenaar. Hij werd 49 jaar geleden in de Verenigde Staten geboren, maar kwam begin jaren zeventig naar Nederland om zijn studie hier te voltooien. Inmiddels doceert hij glaskunst aan de Amsterdamse Gerrit Rietveld Academie, ontwerpt hij voor onder meer Royal Leerdam en laat hij zijn fantasie volledig gaan in het vervaardigen van zijn eigen, 'autonome' kunstobjecten. Lise Meitner (1878-1968) was een Duitse natuurkundige, die m 1939 samen met Otto Hahn, aan de wieg stond van de ontdekking van de principes van kernsplitsing; een prestatie waarvoor zij nog zeer onlangs posthuum werd geëerd toen een nieuw element uit het periodiek systeem (nummer 109, om precies te zijn) de naam meitnerium (Mt) kreeg. Richard en Lise zijn familie van elkaar: de laatste is de oudtante van de eerste. Lise is Richards held en voorbeeld. "Hoe is het mogelijk", zo vroeg hij zichzelf publiekelijk, en niet zonder zelfspot, ooit af, "om iets belangrijks in glas te doen, als je een tante hebt die de kernsplitsing ontdekte?" Het antwoord op die vraag heeft hij nu dan eindelijk gegeven met 'Cold Fusion'; een expositie van glaskunstige objecten waartoe hij zich door de wetenschap liet inspireren en waarin hij met een 'fusie' tante Lise's splitsing weer ongedaan lijkt te maken.

50

wcs

MAART/APRIL

1998

In 'Cold Fusion' worden kunst en wetenschap in glas versmolten tot een nieuw geheel, waarin Richard relativerend, zo nu en dan zelfs wat ondeugend commentaar levert op ontwikkelingen in de wetenschap. Kenmerkend voor dat laatste is het object dat 'Progress' ('Vooruitgang') als titel draagt en waarbij een paard met een onwaarschijnlijk lang lijf, de kolf die het achterdeel daarvan vormt, met geen mogelijkheid vooruit lijkt te krijgen. Veelvuldig weerkerende bestanddelen van Meitners objecten zijn de glazen attributen die van oudsher in wetenschappelijke laboratoria zijn te vinden: destilleerkolven, retorten, erlenmeyers en reageerbuizen. Met dat soort functioneel ogend glaswerk maakt Meitner vervreemdende combinaties. Zoals de twee titelstukken, 'Cold Fusion' i en i i ; twee theepotachtige creaties die voorzien zijn van een lont in de tuit om zo tevens dienst te doen als olielamp, en die gevuld zijn met een vloeistof waarin kleurrijke (levende!) guppies vrolijk rondzwemmen. In elk van beide objecten is bovendien een brok van een niet nader omschreven metaalachtige substantie (meitnerium?) te vinden. En met deze energie-producerende 'koude fusie' van levende en dode materie, van kunst en wetenschap, lijkt Meitner ons te willen tonen hoe hij daarmee zijn lampje brandend weet te houden.

Het verband tussen kunst en wetenschap is een van de meest misverstane relaties die er zijn, aldus Meitner m de fraaie catalogus die deze expositie begeleidt. Hijzelf typeert die verhouding als een tussen qualified quantity and quantified quality. Een tamelijk duistere formulering die hij gelukkig meteen daarop nader omschrijft als het verband tussen precisie en dubbelzinnigheid, kennis en geloof, verstand en gevoel. "Dat zijn voor mij geen tegenstellingen", zo haast hij zich daaraan toe te voegen, "maar zaken die elkaar aanvullen". We geloven het graag wanneer we de prikkelende, soms ronduit geestige objecten in de gang van het Leidse Boerhaavemuseum goed bekijken. Zoals 'Isaac's Pommeter': een zinspeling op de appel die Newton op het idee van de zwaartekracht zou hebben gebracht. Of 'Inspectrometer': een half met vloeistof gevulde, gebogen buis, met beentjes en een bebrild hoofdje dat ernstig de schaalverdeling op zijn buik bestudeert. Vrolijk is ook het matglazen haasje met het enorme pipet (voorzien van een gegraveerde davidsster) op de rug, dat Meitner, met een knipoog naar Beethovens beroemde pianowerkje, 'Für Lise' noemde. Volgens een wat hoogdravend essay in de catalogus mogen deze voorwerpen eigenlijk geen 'objecten' heten; het zijn: "in beeld gebrachte handelingen oftewel dingen die gedaan worden". Dat klinkt haast te serieus voor de amusante wijze waarop Meitner het wetenschappelijk bedrijf en de daarin gebruikelijke Reductio ad absurdum (de titel van een rij steeds kleinere kolfjes met aan het tuitje van het laatste een minuscuul druppeltje goud) op de korrel neemt. Gert f. Peelen

'Coid Fusion' is t o t en m e t I 3 april te zien in Museum Boerhaave, Lange St. Agnietenstraat 10 in Leiden; telefoon: (071) 5 2 I 42 24. Geopend: dinsdag t o t en m e t zaterdag tussen 10.00 en I 7.00 uur; zondag van I 2.00 t o t I 7.00 uur, 's Maandags gesloten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen