VU Magazine 1998 - pagina 33

bedoeld heeft. Onvermijdelijk kom je in de uitvoering tot iets dat jouw stempel draagt. Maar je zult de interpretatie van een ander evengoed waarderen. Er is wel onderzoek gedaan naar dit soort dingen. Gedurende verschillende optredens werd gemeten hoe lang een ensemble over de stukken uit het repertoire deed. Zelfs al hadden ze zich voorgenomen een keertje langzaam te beginnen om een andere sfeer te creëren, dan bleek toch dat ze iedere keer weer binnen een marge van hooguit een paar seconden op dezelfde speeltijd uitkwamen." Hoe bespeelt iemand eigenlijk zijn instrument, zo'n onhandig stuk gereedschap? "We gebruiken allemaal gereedschappen. Instrumenten zijn passieve dingen die je gebruikt om je energie over te brengen. Het is heel moeilijk te schatten hoe we dat tijdens een intense muzikale beleving precies doen. Dat heeft te maken met zeer complexe neurologische processen. Met de manier waarop informatie wordt overgebracht en vertaald van het ene ervaringsgebied naar het andere. Hetzelfde geldt trouwens voor andere creatieve bezigheden, zoals schrijven of schilderen."

deze manier te uiten. Ze gebruiken vaak hun muzikale vermogens op een manier die zich bij ons alleen in het onderbewustzijn afspeelt." Die intacte muzikale respons heeft alles te maken met de hersenen die niet in één centrum, maar op veel meer plaatsen muzikale activiteit verwerken. Daardoor zijn ze minder vatbaar voor aantasting op een bepaalde plek. "Je vraagt je af wat daar het nut van is. Hoe langer ik het bestudeer en hoe meer we ontdekken, des te minder ik er van begrijp. Het lichaam is zo georganiseerd en geëvolueerd dat het in staat is om bij de ergste aantasting van de gezondheid toch de meest essentiële functies te behouden. Waarom valt de muzikaliteit daar ook onder? Ik denk dat we zo langzamerhand wel mogen aannemen dat er een verband is tussen muzikaliteit en bewustzijn, emoties en het vermogen tot expressie en respons."

Baarmoeder Robertson is er van overtuigd dat muziek als middel om te communiceren méér is dan een taal. "De ontwikkeling van het vermogen om muzikaal te zijn zit nog voor het taalvermogen en heeft een primitievere oorsprong die zelfs bij de embryonale stadia van andere zoogdieren aantoonbaar is. Taal is volgens mij hooguit een verfijnde vorm van muzikaliteit. Gesproken woorden zijn immers nret meer dan klanken waarmee een betekenis wordt geassocieerd. Het is zelfs gemakkelijker om een vreemde taal te leren wanneer je de manier van spreken, dus eigenlijk de toonhoogte en de bandbreedte, uit dat land probeert te oefenen. Al in de baarmoeder kunnen we klanken horen, dat is inmiddels een bekend gegeven. De communicatie van een baby met zijn moeder speelt zich af op het niveau van klanken en spontane kreten. Pas later gaat een kind woorden vormen. Muziek heeft op babies en zelfs op dieren aantoonbaar effect. We weten dat de anatomie van de hersenen zo is dat bundels van informatie letterlijk dicht verbonden zijn met gebieden van emotionele herinnering, identiteit, ervaring en betekenis. Het feit dat ik zo'n sterk gevoel van herkenning had toen ik als kind voor het eerst iemand viool zag spelen, heeft waarschijnlijk meer te maken met de muzikale emotie die het teweeg bracht, dan met de vraag of ik misschien in een vorig leven violist ben geweest. We zijn allemaal ingericht om muziekgevoel te hebben." Alzheimer-patiënten die hun familie of zichzelf niet eens meer kennen, blijken vaak wel erg goed te reageren op muziektherapie. Ze herkennen de liedjes van vroeger. Maar er zijn ook dronken musici, die nauwelijks nog op hun benen kunnen staan en toch geweldige staaltjes muziek ten gehore brengen. Tenslotte zijn er ook voorbeelden van prachtig musicerende autisten of mongooltjes. Robertson: "De menselijke geest die zich verheft, dat is voor ons natuurlijk prachtig. Maar het is niet zo dat die mensen nou zulke geniale musici zijn. Ze hebben alleen de mogelijkheid om te compenseren door zich op

wcs

JANUARI/FEBRUARI

1998

33

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen