VU Magazine 1998 - pagina 66

De ,

"Het moet de eerste keer zijn geweest dat ik het op een formulier tegenkwam: m/v, doorhalen wat niet van toepassing is. Ik was vijftien, en ik aarzelde." Aldus de opvallende openingszinnen van het boek 'Mannelijke vrouwen' waarop historica Geert/e Mak promoveerde. Doorhalen wat niet van toepassing is: voor veel mensen is het een vanzelfsprekende handeling. Ik kruis de m door, want ik ben een v, niet iets om lang bij stil te staan. Na het lezen van Maks studie over 'Grenzen van sekse in de negentiende eeuw', zoals de ondertitel luidt, is die vanzelfsprekendheid voorgoed verdwenen. Het boek staat bol van de voorbeelden van negentiende-eeuwers die m verwarring leefden omtrent hun sekse. Onder de noemer 'mannelijke vrouwen' figureren verschillende personages: vrouwen die als man verkleed door het leven gingen, vrouwen-soldaten, feministes die 'de broek' aantrokken, hermafrodieten, lesbiennes, travestieten en alles wat zich in de negentiende eeuw verder nog op het grensvlak tussen het mannelijke en het vrouwelijke manifesteerde. Opvallend daarbij is dat de onderzoekster zich niet heeft willen beperken tot een studie van mannelijke vrouwen die in de vorige eeuw daadwerkelijk hebben geleefd, maar dat ze ook personages uit fictieve verhalen in het onderzoek betrekt. Die veelkleurigheid maakt de studie van Geertje Mak aantrekkelijk en gewaagd maar ook behoorlijk ingewikkeld. De categorie 'mannelijke vrouwen' is rekbaar genoeg. En dat is, zo schrijft Mak in de mleiding op haar studie, ook precies de reden waarom ze voor dit overkoepelende en niet bestaande begrip gekozen heeft. Ze wil met de term 'mannelijke vrouwen' ontkomen aan al bestaande en omschreven categorieën en indelingen en bovendien expliciet

66

wcs

JANUARI/FEBRUARI

1998

wanhopige Onduidelijkheid over iemands geslacht roept nog altijd spanningen op. Maar tegenwoordig worden de grenzen tussen de seksen wat minder rigoureus getrokken dan in de negentiende eeuw: "Er werd in allerijl een dokter geroepen en uit zijn bezoek bleek: de jonge echtgenoot was... was... een vrouw!"

Corien van Zweden

'vrouwen' als uitgangspunt voor haar onderzoek nemen. Wie mannelijke vrouwen en vrouwelijke mannen op één hoop gooit, gaat voorbij aan de bestaande asymmetrie tussen de seksen. De wijze waarop de mannelijkheid van vrouwen in de loop van de vorige eeuw betekenis kreeg, is daarmee het onderwerp van haar omvangrijke studie geworden. Op grond van een keur aan verschillende bronnen - van romans en verhalen tot medische rapporten, dagboeken, krantenberichten, poHtieverklaringen en brieven - wordt nagegaan hoe men zich kon

bewegen in het schemergebied tussen het mannelijke en vrouwelijke. Wat was nog net toegestaan en wanneer was de grens bereikt? Wat heette gezond of normaal en wanneer kwam de categorie (geestes)ziek in het geding? En hoe zijn de betekenissen in de loop van een eeuw verschoven? Baardgroei Het kwam in de vorige eeuw geregeld voor dat vrouwen er voor kozen om voor kortere of langere tijd als man door het leven te gaan. Bij deze categorie man-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen