VU Magazine 1998 - pagina 92

te organiseren. Daar kun je als burger bang voor zijn - zulke gespecialiseerde eenheden kunnen een aanzienlijke macht uitoefenen - maar de oefening in geweld heeft juist tot doel om geweld te voorkomen. Arrestatieteams en mobiele eenheden zijn bij uitstek instituten waar mensen zelfbeheersing en optreden in groepsverband aanleren. En dat werkt goed, zoals blijkt uit ons onderzoek naar vuurwapengebruik. De arrestatieteams hebben de laatste vijf jaar bijna geen geweld gebruikt. Toch hebben ze duizenden, vaak vuurgevaarlijke mensen aangehouden. Dat is knap werk. De paradoxale opdracht is: door een goede training in geweld het optreden zonder geweld mogelijk te maken. "Dat succes geldt ook voor de ME, die is opgeleid om individuele excessen van politieambtenaren onder controle te krijgen. Daar zijn ze uitstekend in geslaagd. Bij de kroningsrellen in 1980 zijn ze zo ongeveer gestenigd, zonder dat ze iets terugdeden. De ME heeft kritiek gekregen, en terecht, maar nu valt te zien dat ontruimingen van kraakpanden zonder veel bloedvergieten plaatsvinden. Het is bijna routine geworden."

"Een crimineel is niet aan diezelfde spelregels gebonden als de overheid, dus dat verliest de overheid altijd."

Modern is de aandacht voor de georganiseerde misdaad. Is daardoor de werkwijze van de politie sterk veranderdl "De politie wilde eind jaren '80 zand in de machine van de georganiseerde misdaad gooien. Men keek minder naar wat wel en niet mocht. Die houding is door de toenmalige minister Hirsch Ballin ook gestimuleerd. Daardoor is toen een zekere normloosheid en een juridische nonchalance ontstaan. Maar die normeringscrisis is nu voorbij." Echtl "Jazeker. Er is nu bij de Tweede Kamer een groot wetsvoorstel ingediend voor het regelen van de bijzondere opsporingsbevoegdheden. De politie kan daar weer jaren mee vooruit. Elke politieambtenaar die zich nu niet van een wettelijke rugdekking verzekert, kan weten dat hij een probleem heeft." Was er een iRT-affaire voor nodig om die verbetering mogelijk te makenl "Misschien wel. De iRT-affaire en de daaruit voortvloeiende palementaire enquête is de trigger geweest voor een grote verandering. De politie en het Openbaar Ministerie hanteerden geheime methoden; de rechter is daarbij buiten spel gezet omdat die er niet van op de hoogte was. Die methoden zou allemaal toch wel een keer boven water zijn gekomen, maar het is heel goed geweest dat de commissie-Van Traa dat in versneld tempo zichtbaar heeft gemaakt."

16

wcs

MAART/APRIL

1998

De minister schijnt ook deals met criminelen mogelijk te willen maken. "Ik ben benieuwd hoe die regeling eruit zal zien. In Italië bestaat een kroongetuige-regeling die zodanig is opgezet dat de rechter in strafmaat en ten uitvoerlegging een beloning kan geven voor informatie. Wanneer de informatie niet betrouwbaar blijkt te zijn, kan de crimineel alsnog een hogere straf krijgen. Bovendien wordt zo'n crimineel uit het beschermingsprogramma gezet. Er gelden daar nogal wat garanties om te voorkomen dat de misdadiger er op een koopje vanaf komt. "In Nederland is geëxperimenteerd met regelingen waarbij al in een heel vroeg stadium toezeggingen gedaan zijn dat verdachten niet vervolgd zouden worden. Dat is een interessant probleem. Bij een deal met een crimineel is de overheid eraan gehouden zich keurig te gedragen. Noblesse oblige, gemarchandeer is uit den boze. Een crimineel is daarentegen niet gebonden aan dezelfde spelregels, dus dat verliest de overheid altijd. "Als ik in een criminele organisatie werk en de pech heb als eerste te worden gepakt, kan ik als calculerende misdadiger met kroongetuige-regeling onmiddellijk aan het bekennen slaan. Ik kan met de politie afspreken ze te zullen helpen de anderen - liefst mijn concurrenten - te pakken, op voorwaarde dat ik vrijkom zonder straf. Wanneer ze mij een paar miljoen geven, een nieuwe identiteit verschaffen en een onderkomen in Zuid-Amerika voor me regelen, kan ik vervolgens mijn oude leven ongestoord voortzetten. Zo'n regeling zou ik als misdadiger buitengewoon riant vinden. "Vanuit de positie van de calculerende crimineel zijn vele vormen van misbruik mogelijk. Maar zelfs wanneer het materiaal dat hij aanlevert betrouwbaar is, blijft nog een ethische kwestie over. In beginsel keur ik het af dat de overheid een contract opstelt met een crimineel. Die wordt dan als het ware beloond voor zijn criminele carrière, omdat hij op basis daarvan informatie heeft verkregen om andere criminelen erbij te lappen. Ik vind dat een beetje smoezelig. Dat moeten we niet doen. Het werkt ondermijnend voor de strafrechtspleging."

"Voor je het weet begint elke gepakte boef onmiddellijk te onderhandelen. Ik voel daar niets voor."

Maar als die informatie nu noodzakelijk is om de grote drugssyndicaten te kunnen oprollend "Als het goed is heeft de politie al veel informatie verzameld, anders pakte men die ene criminele 'kroongetuige' niet op. Noodzakelijkerwijs moet de nadruk altijd op het onderzoek liggen. Er kunnen uitzonderingen zijn, raaar wanneer het maken van afspraken met criminelen een systeem wordt, is de verloedering compleet. Voor je het weet begint elke gepakte boef onmiddellijk te onderhandelen. Ik voel daar niets voor."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen