VU Magazine 1998 - pagina 143

wond kwam na een week nog steeds de colibacterie, die inmiddels een hoesje van eiwit had ontwikkeld, dat het imipenem buitenhield. De artsen zaten met de handen in het haar, maar de patiënt overleefde de infectie uiteindelijk. Gelukkig deed zich geen nieuwe infectie voor. Die was, stelt Degener, waarschijnlijk onbehandelbaar geweest. Hoewel de situatie in Nederland, in vergelijking met het buitenland, met name met zuidelijk Europa, niet direct alarmerend is, komt het einde van het tijdperk van antibiotica in zicht. En dus is het zoeken naar alternatieven begonnen. Om te beginnen, zegt Degener, hebben we behoefte aan nieuwe soorten antibiotica, die gerichter werken. Zo'n antibioticum laat, om terug te vallen op een vergelijking met andere ecosystemen, in het menselijk lichaam geen dorre woestijn achter, maar een levensvatbaar regenwoud dat ontdaan is van een klein, maar venijnig plantje. Daarnaast hoopt Degener met 'probiotica' de biologische variatie binnen het 'ecosysteem mens' te versterken om daarmee kwaadwillende aanvallers de wind uit de zeilen te nemen. Het idee achter probiotica is om levende nietziekmakende bacteriën, zeker na een kuur met antibiotica, in te zetten bij het herstel van het evenwicht. Inmiddels is uit onderzoek gebleken, dat het inbrengen van gezonde darmflora in een van ziekteverwekkers ontdaan maagdarmkanaal van een levende muis, de kansen op kolonisatie door een kwaadaardige bacterie aanzienlijk verkleint. Alweer dringt zich een parallel op met de natuur, met de ontwikkeling van 'nieuwe' natuur bijvoorbeeld. De overeenkomst lijkt treffend, maar Degener weigert toe te happen. Hij ontkent niet dat er parallellen zijn, maar wil graag voorkomen dat die een eigen leven gaan leiden. Voor hij de werking van probiotica bij verzwakte patiënten verder toelicht, waarschuwt de medisch microbioloog voor overdreven verwachtingen: "We staan aan het begin van ons onderzoek. We weten bijvoorbeeld niet precies welke typen bacteriën zich in het maagdarmkanaal - het deel van het lichaam

waar we ons hier in Groningen op richten - van een gezond mens bevinden. Om welke aantallen het gaat is minstens even onduidelijk en we weten dus ook niet naar welk evenwicht we moeten streven. Voor we probiotica aan verzwakte patiënten verstrekken, moeten we dat natuurlijk eerst onderzoeken." Yoghurt De proeven met het toedienen van extra bacteriën zijn inmiddels van start gegaan met gezonde vrijwilligers als proefpersonen. Die proefpersonen kunnen bekertjes ledigen met baeterieeultures die uit het schap van de supermarkt komen. "Een bakje yoghurt is geschikt voor ons onderzoek", zegt Degener. De medisch microbiologen hebben bovendien, in samenwerking met de zuivelindustrie, geëxperimenteerd met producten, die zoals de zuivelindustrie m reclamecampagnes claimt, de darmflora verrijken en daarmee de weerstand van mensen versterken. Dergelijke drankjes - de bekendste ervan zijn Yakult en Vifit - bevatten ook niet-ziekmakende bacteriën. Degener: "Er zijn voorzichtige aanwijzingen dat het versterken van de darmflora kan helpen een verstoord evenwicht te herstellen. Maar er zijn nog veel onduidelijkheden, bijvoorbeeld over de doses die je nodig hebt en de wijze waarop die van persoon tot persoon verschillen." In een halfverduisterde kamer, gevuld met microscopen, computers en onderzoekers, laten dr Gjalt Welling en dl Helmie Haimsen even later zien hoe onderzoekers te werk gaan op hun speurtocht naar de bacteriestammen die het ecosysteem mens bevolken. Gebruikmakend van de verschillen in

genetisch materiaal tussen de bacteriën, kunnen ze soorten onderscheiden en die, door ze van een klein lichtje te voorzien, ook tellen. Onder hun microscoop ogen de bacteriemonsters als kleine, groen oplichtende sterrenhemeltjes. Zo af en toe ontdekt een onderzoeker op die manier zelfs een nieuwe bacteriesoort en dat geeft dan een beetje hetzelfde gevoel als de ontdekking van een nieuw zoogdier. De nieuw ontdekte soort krijgt vervolgens een plaatsje in de langzaam groeiende stamboom, die de onderzoekers keurig bijhouden. Op den duur zal zo duidelijk worden hoe een natuurlijk evenwicht van bacteriën m het maag-darmkanaal eruit ziet. Pas dan zal duidelijk worden of de balans na een verstoring met probiotica valt te herstellen.

Fotografie: Lenny Oosterwijk.

wcs

MAART/APRIL

1998

67

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen