VU Magazine 1998 - pagina 390

'•

HET 'ABTSWOUDSE BOS' (183 ha.] •m Proiecbnanagêmenl: La ndn richt ing sdienst

voor een deel weer weggenomen wanneer ik zie welke belangen daar mee gemoeid zijn. Het Wereld Natuur Fonds, en in iets mindere mate Natuurmonumenten, zijn betrekkelijk agressieve, op de markt opererende clubs. Zij hebben een specifieke opvatting over wat natuur is en die opvatting moet overal worden gerealiseerd. Enige belangstelling voor het cultuurlandschap ontbreekt. "De mooiste Europese landschappen, zoals die van Toscane in Italië, zijn altijd door de wisselwerking tussen mens en natuur tot stand gekomen. Het idee dat je natuur zou willen terugbrengen los van het menselijk bedrijf, treft mij als een buitengewoon zotte gedachte. De Nederlandse uiterwaarden zijn al vele eeuwen lang bijzondere landschappen. Maar dat interesseert de natuurbouwers niet. Ze willen op die plaatsen wetlands hebben. Wetlands is het toverwoord, en o ja, de oeros en de zwarte ooievaar moeten terug. "Er bestaat in Nederland een grote verwarring over de begrippen 'natuur' en 'landschap'. Men begrijpt niet dat wanneer je over het landschap spreekt, je het niet zozeer hebt over natuur maar over cultuur. Als je kijkt naar de beroemde Verkade-albums van Heimans en Thijsse zie je dat die niet over pure natuur gaan, maar over cultuurlandschap met stukken natuur daarin. Zij kunnen op één pagina lyrisch zijn over de weegbree, de ooievaar en

14

wcs

NOVEMBER/DECEMBER

een prachtig kasteeltje in de uiterwaarden. Dat is een visie waar ik veel voor voel. De natuurbouwers daarentegen hebben het ideaalbeeld van de tweede ijstijd voor ogen, een landschap waar nog geen mensen in aanwezig waren. Een dergelijk landschap valt helemaal niet terug te krijgen. Ik heb wel eens gekscherend tegen een van die mensen gezegd: waarom kies je niet het landschap van na de eerste ijstijd als uitgangspunt, dan krijg je ook nog de eland erbij. Ik dacht dat hij daar om zou moeten lachen, maar hij zei daar erg voor te zijn: als daar nu eens een consensus over zou zijn te bereiken..." Distels

"Terugkeer naar tweede ijstijd of eerste ijstijd, het is allemaal zo arbitrair. Men wil bijvoorbeeld een Donau-oever gaan maken. Ik moet daar erg om lachen, maar ik ben ook altijd weer geschokt door het gebrek aan historische kennis. Als je zegt dat er sporen van renaissancebeheer in het landschap te zien zijn, kijken ze je aan als ganzen naar het onweer. De continuïteit van de geschiedenis zegt hen niets." En toch, wie door stukken nieuwe natuur als bijvoorbeeld de Millingerwaard loopt, kan gemakkelijk onder de indruk raken van een dergelijk landschap. Is het toch niet aantrekkelijk daar meer van te hebben? Van Toorn; "Er zijn plekken waar het heel goed kan. Zelf heb ik altijd

een zachte plek voor het Naardermeer en de Biesbos gehad. Ik ben absoluut niet tegen het creëren van natuurlijke ruimtes. En dat is wat Natuurmonumenten van oudsher ook altijd gedaan heeft, het beheren van zowel prachtige landgoederen als van natuurgebieden. De Achterhoek is een mooi voorbeeld van een dergelijke mengeling, dat is altijd een landschap voor ons allemaal geweest. De natuurbouw heeft daarentegen een agressief karakter. Die wil men dwars door het traditionele cultuurlandschap heen tot stand brengen, dat als het ware uitwissen. Ik ben erg geschrokken van het noordwesten van Friesland, daar zitten nog maar een paar boeren en voor het overige is dat allemaal wetland aan het worden. Het is heel vervelend land om naar te kijken. Ik zie vooral distels, bruin-grijzig land dat niet erg interessant is. Maar de natuurbouwers denken daar anders over, zij denken een beeld te hebben geschapen van hoe het er ooit uitzag. Wat mij zeer verbaasd heeft na het hoog water, toen het water weer ging zakken, dat de overheid zei tegen mensen die moestuinen hadden in de uiterwaarden dat ze daar niets van mochten eten omdat het water vergiftigd was. Tegelijk veronderstelt de overheid dat met hetzelfde water een interessante, gevarieerde natuur ontstaat. "De boer is bij dit alles een soort moderne duivel. Eerst is hij gedwongen tot grootschalige, industriële landbouw, nu wordt hij juist om die reden weer beschuldigd van natuurvernietiging. De boer wordt gezien als zanikpot en lastpak die het toch wel zal verliezen. Want sinds we onze lieve Heer niet meer hebben, is de natuur heilig verklaard. Ik zie daar een motortje van cultuurhaat dat er niet om liegt: we hebben al die nare boerderijen gebouwd, nu moeten we daarvoor worden gestraft en daar natuur laten komen. De boer dient uit het landschap te worden verwijderd." In zijn boek 'Leesbaar landschap' stelt Van Toorn dat natuurbouw en dijkverzwaring twee kanten van dezelfde medaille zijn, ze veronderstellen beide dat op puur technologische wijze het

15

I

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen