VU Magazine 1998 - pagina 268

"

.? I

-^^

'4,'(t A -

Op de Nederlandse televisie viel in 1997 een programma te zien waarbij een bejaard echtpaar werd gevolgd, van wie de vrouw dement was. De echtgenoot moest met alles helpen: het bord eten voor haar neerzetten, helpen bij het naar het toilet gaan, haar in bed leggen. Hij deed dit met een waar engelengeduld, maar het verschrikkelijke was dat hij op geen enkele manier daarvoor beloond werd, integendeel; bij alles wat de man deed ten behoeve van zijn echtgenote, begon zij de meest gruwelijke vloeken naar hem te slingeren: "Godverdommese klootzak!". Niettemin had dat blijkbaar geen invloed op zijn humeur, bedolven onder beschimpingen ging hij gewoon verder met het verrichten van zijn goede daden. Waarom uitte de demente vrouw zich zo agressief? De echtgenoot vertelde dat het niet aan haar agressieve aanleg kon liggen; ze hadden een goed huwelijk gehad, zijn vrouw was nooit iemand met een erg ruw taalgebruik geweest; dat was nu met de dementie pas gekomen. En dat maakte het voor de man in zekere zin iets gemakkelijker te accepteren; de vrouw die hij nu verzorgde was nog maar voor een klein deel dezelfde met wie hij zo lang getrouwd was geweest. Een andere, naderhand in besprekingen van het programma geopperde reden was, dat het langzame proces van een verergerende dementie de vrouw bang en wantrouwend had gemaakt. Wanneer iemand het vermogen verliest zich te

J

36

wcs

JULI/AUGUSTUS 19

J.4» 'm

f^^^M

oriënteren in de wereld, en er nog iets van een bewustzijn aanwezig is dat bepaalde zaken niet kunnen kloppen, kan het gevoel de overhand krijgen dat iedereen jou voor de gek aan het houden is. Misschien had de vrouw het gevoel dat iedereen haar voortdurend bedroog. Vandaar de knallende vloeken. Er is nog een andere verklaring mogelijk. Het is vaker gesignaleerd dat mensen die als gevolg van hersenbeschadiging geen normaal gesprek meer kunnen voeren, nog wèl volop in staat zijn om te schelden en te vloeken. Zo zijn mensen door agenten achter slot en grendel gezet, omdat ze vloekend op straat werden aangetroffen; het ontremde gedrag van een dronkelap, is dan de voor de hand liggende conclusie. De agenten wisten niet dat het verbale gedrag niet het gevolg was van alcohol maar van een beroerte. Varken De Franse arts Aimand Trousseau tekende het geval van Madame B, op: "Wanneer ze bezoek kreeg stond ze met een welwillende glimlach op haar gezicht op om de bezoeker te ontvangen. Naar een stoel wijzend zei ze dan: 'Varken, bruut, stomme idioot'. 'Mevrouw B. vraagt of u wilt gaan zitten', zegt een aanwezig familielid, die aldus de wensen van de patiënte vertolkte welke zo eigenaardig werden verwoord. Opmerkelijk is dat de handelingen van deze vrouw een verstandige indruk maakten, en gek genoeg leek ze, wat niet ongebruikelijk is bij afasie-patiënten, noch ongeduldig noch zich bewust van de ruwe taal die ze uitsloeg." Er is wel verondersteld dat mensen met hersenbeschadiging door middel van hun vloeken kennelijk zijn afgezakt naar een 'primitief' stadium van het menszijn. Maar dat is het punt niet. Waarom vloeken die mensen zo? Het meest waarschijnlijke antwoord luidt: oindat vloeken losstaat van enige context. Wie normaal gesproken iets wil zeggen, moet op zijn minst enig benul hebben van het soort mededeling dat hij wil doen, hoe de woorden in de zin op zo'n manier te formuleren, dat de boodschap het beste overkomt. Want woorden hebben geen vaste betekenis, die krijgen ze pas in het verband van de zins-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen