VU Magazine 1998 - pagina 260

De zucht van Sinatra Ja, ik heb een traan gelaten toen ik hoorde dat Frank Sinatra was overleden. Wellicht niet zozeer vanwege de man zelf, maar omdat zijn verscheiden het einde van een tijdperk markeert. Het tijdperk van componisten en tekstdichters als Cole Poitez, Harold Aden, Loienz en Hart, George en ha Gershwin. Er zal niemand meer zijn die hun songs zoveel glans en betekenis kan geven. En daardoor werd ik overmand. Na afloop van de Tweede Wereldoorlog hoorde ik hem voor het eerst, op de radio. Mijn neef Joop, die acht jaar ouder was, vertelde sterke verhalen over hem en toen Joop mij ook nog leerde mijn stropdas te knopen op de manier van Sinatra, kreeg die zanger voor mij iets intiems. Overigens heb ik niet alleen mijn dasknoop maar ook mijn whiskymerk aan Sinatra te danken, sinds hij in een interview in Playboy (1963) opmerkte: "Basically I'm for anything that gets you through the night, be it prayer, tranquillizers or a bottle of Jack Daniel's." Zelfs over de grote operazangers van deze eeuw is waarschijnlijk niet zoveel gepubliceerd als over de saloon-singer Frank Sinatra. Het merendeel van alle publicaties gaat trouwens over zijn turbulente leven en zijn muzikale carrière. Maar wat maakte hem, afgezien van die onmiddellijk herkenbare stem, als vertolker van songs eigenlijk uniek? Wat mij als tiener ontroerde - en wat mij nog altijd aanspreekt - was bijvoorbeeld het overglijden van de ene toon op de andere, het glissando. Je hoorde het bij geen enkele andere zanger in die tijd. Het had iets weemoedigs, je herkende er je tienerleed in. Bing Crosby noemde het ooit 'de zucht van Sinatra'. In de jaren vijftig en later gebruikte hij dat glissando steeds minder. Daarvoor in de plaats kwam, zowel in de langzame als in de up-tempo nummers, een enorme intensiteit. Daar zong een man die

28

wcs

JULI/AUGUSTUS

1998

beleefde wat hij zong en dat op zijn toehoorders kon overbrengen. Een kenmerk van Sinatra's kunst was zijn frasering. Waar andere zangers ademhaalden ging hij door met de volgende regel of een deel daarvan, waardoor zijn zang het vloeiende kreeg van een blaasinstrument. Wijlen Hank Sanicola, zijn vriend en manager, zei daarover: "Zijn frasering kwam voort uit zijn respect voor de tekst, en misschien ook uit tegenzin om een prachtige tekst te gauw los te laten. Hij houdt van de woorden." Sinatra was ook een meester op het gebied van de microfoontechniek. Die kunde dateert uit het begin van de jaren veertig. Zangers stonden toen nogal stijfjes voor de microfoon, die onhandig groot was en vast gemonteerd zat op een statief. Sinatra begon het hele toestel naar zich toe en van zich af te bewegen al naargelang het geluid dat hij wilde produceren. Een goed gebruik van de microfoon voorkomt ook het storende bijgeluid van een ademhalende zanger. Sinatra hoor je dan ook zelden ademhalen. Wie in een microfoon zingt moet bovendien beducht zijn op de plofklanken p, b, t en d. Sinatra betrap je zelden op zo'n hinderlijke plofklank. Na zijn dood draaide ik weer eens 'It's All Right With Me' (i960), een prachtige song van Cole Porter, maar met veel plofklanken. Sinatra onderkent het gevaar en het is schitterend te horen hoe subtiel hij ermee omgaat. Je hoort in die song ook een ander aspect van zijn zangkunst. Hij rekt vaak niet alleen de klinkers van een woord een beetje, maar ook sommige medeklinkers, waardoor hij je als het ware dwingt te luisteren. Als eminent voordrachtskunstenaar geeft hij zijn verhaal - in dit geval een songtekst - emotie, dramatiek, geloofwaardigheid. "Sinatra kan een liedje van 32 maten omvormen tot een toneelstuk in drie bedrijven", zei zijn

generatiegenoot, zanger Julius LaRosa. Veel songs die door Sinatra's uitvoering beroemd werden, waren in de jaren dertig geschreven voor musicals. Zij kregen veelal een vertolking die niet altijd recht deed aan de (soms verhulde) intenties van de tekstdichter. Sinatra haalde eruit wat erin zat, en vaak meer dan dat. In zijn boek 'Singers &. the Song' (1987) geeft Gene Lees daarvan een voorbeeld. Op de plaat 'Sinatra and Company' staat een song getiteld 'This Happy Madness', met een tekst van Lees. De eerste drie regels luiden: Ifeel that I've gone back to childhood, / and I'm skipping through the wildwood, / so excited that I don't know what to do. Lees bedoelde de eerste twee regels als een soort zelfspot, een cliché (de regels verwijzen naar een oud volksliedje). Sinatra pikte die nuance op. Lees: "Hij zingt de eerste twee regels met een hard randje om zijn stem, alsof hij walgt van zichzelf. En plotseling, in de derde regel, krijgt zijn stem iets teders, iets van verwondering. Ik kon mijn oren niet geloven toen ik het hoorde. Hij zong niet wat er stond, maar wat er niet stond." Het verhaal 'De nachtegalen van de keizer' van A. Alberts, over een driehoeksverhouding, beslaat in druk maar een pagina of vijf, zes. Maar als je het uit hebt, heb je het gevoel of je een roraan hebt gelezen. Alberts is spaarzaam met woorden, beschrijft geen grote emoties, en toch zijn ze voelbaar aanwezig. In Sinatra's beste ballades gebeurt hetzelfde. Hij laat dingen ongezegd, maar ze zijn er wel, tussen de woorden, tussen de noten. Een zanger die dat presteert is een groot kunstenaar. Op zijn terrein was Sinatra van het niveau van Picasso.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen