VU Magazine 1998 - pagina 115

De lucide droom is een eigenaardig verschijnsel. Frederik van Eeden heeft er in een dromenboek eens een treffende beschrijving van gegeven. "Heb ik in mijn dromen twee of drie achtereenvolgende nachten gezweefd, dan weet ik dat een heldere droom in aantocht is. En de heldere droom zelf wordt ook weer meermalen ingeleid en gaat gedurende den gehelen tijd vergezeld van het vlieggevoel. Somtijds voel ik hoe ik snel door wijde ruimten zweef; eens vloog ik achteruit en een andermaal, terwijl ik droomde dat ik in een kathedraal was, steeg ik omhoog naar het gehele enorme gebouw en alles wat er in was - met grote snelheid."

Regisseur

van eigen

In dromen zijn we lichtgelovig. ledere kritische afstand ontbreekt, al is de droom nog zo bizar. In de zeldzaam voorkomende lucide droom is dat anders, daar ontstaat een verdubbeling van het bewustzijn: we dromen, maar tegelijkertijd zijn we daar heel goed van op de hoogte. In de lucide droom is het verschil niet groot met het bewustzijn in wakende toestand. In wakende toestand is het heel gewoon om iets te doen, gelijktijdig daar over na te denken, en vervolgens het handelen daarop af te stemmen. Zoals je al fietsend door een simpel wilsbesluit plotseling rechtsaf slaat, is het evenzeer mogelijk in een lucide droom van richting te veranderen. We hebben de zaak geheel in eigen hand. Wat gebeurt er tijdens een lucide droom in het hoofd? Normaal gesproken heeft de hersenstam het in de droom voor het zeggen. Die hersenstam kan echter in de slaap wat norepinephnne naar de cortex sturen. Het is de functie van de cortex om alle losse gegevens uit de hersenstam om te smeden tot een zo coherent mogelijk droomverhaal, en met de chemische assistentie van de noiepinepbnne neemt ons vermogen tot aandacht en concentratie gedurende de slaap nog toe. We balanceren op de uiterste rand van de slaap: wanneer we nog iets meer ons best doen, vindt er een ontwaken plaatS; wanneer we ons laten gaan, vallen we terug in de ongereflecteerde droom. De lucide droom is de tegenhanger van de nachtmerrie. In de nachtmerrie voelt een mens zich hulpeloos en machteloos, we zijn overgeleverd aan belagers tegen wie we ons niet kunnen verweren, ontsnapping is onmogelijk. Het prettige van een lucide droom is het vermogen de eigen belevenissen te manipuleren. Niemand hoeft slachtoffer van de omstandigheden te zijn. Door het maar te willen kunnen we aan onze belagers ontsnappen. Daarom wordt er ook zo vaak gevlogen in een lucide droom. Vlak voordat de vijand ons te grazen neemt, wagen we een sprongetje, stijgen op en blijven hangen, of zweven weg, ver van graaiende handen vandaan. Veilig buiten het bereik van de belagers, kunnen we hen hartelijk uitlachen.

wanen In de lucide droom is een mens regisseur van eigen wanen. En recent is duidelijk geworden dat die mogelijkheid om controle te krijgen op die hoogstpersoonlijke wanen, ook van belang is bij het bestrijden van psychosen. In een psychose heeft een mens last van hallucinaties die hij voor de werkelijkheid aanziet en die hij niet in de hand heeft. Maar in sommige momenten van helderheid is een patiënt zich ervan bewust te hallucineren. En het gaat erom dat soort bewustzijn te stimuleren. Zo was er eens een patiënte die, zodra het hallucineren begon, onmiddellijk uiterst geconcentreerd boeken in een bibliotheek begon te tellen. En dat bleek succesvol te zijn; de wanen verdwenen. Het tellen van boeken is een puur rationele oefening, iets dat in de cortex plaatsvindt. De hallucinaties vinden in de lagere hersengedeelten plaats. Zij richtte de geest op het tellen, en dat betekende dat de cortex als een strenge bovenmeester de van onderop komende signalen onder de duim kon houden. Hoe moeizaam ook, er is enige controle mogelijk voor wie lucide denkt, (KN)

wcs

MAART/APRIL

1998

39

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen