VU Magazine 1998 - pagina 196

^^^^^^^^^W^^^T'

bomen te kappen, de oogst binnen te halen, kiezen te trekken en stieren te castreren. Tegenwoordig doen de meeste mensen dergelijke verbanden af als bijgeloof. Maar voor het verband tussen de maan en de cyclus van de vrouw maken ze wellicht een uitzondering. De relatie tussen vrouw en maan is vastgelegd in de taal: in 'maandstonden' en 'menstruatie' (van het Latijnse menstruus, 'maandelijks'], en in een verouderde uitdrukking voor ongesteldheid: 'de maan staat achter de kerk'. De maandstonden duren even lang als een maanmaand - dat kan toch geen toeval zijn? Maar is er wel een relatie? De vrouwelijke cyclus duurt weliswaar 28 dagen, maar dat is een gemiddelde - in werkelijkheid kunnen de maandelijkse bloedingen ook 18 of 40 dagen uit elkaar liggen. Bovendien duurt een maanmaand geen 28 dagen, maar 29,5 - om precies te zijn liggen er tussen twee nieuwe manen 29 dagen, 12 uur, 44 minuten en 2,8 seconden. Dus ook als een vrouw een keer precies bij volle maan ongesteld wordt, becijfert Hans van Maanen in zijn 'Kleine encyclopedie van misvattingen', gebeurt dat pas vier en een half jaar later weer. Een andere aanwijzing dat de band tusen maan en maandstonden losser is dan vaak verondersteld, vonden twee Engelse verloskundigen. Zij onderzochten de cyclus van 10.000 vrouwen en publiceerden in 1937 de resultaten: de menstruatie begon op elke willekeurige dag van de maand. Toch leeft het geloof in het ritme van de maan nog steeds, zelfs op zo'n modern medium als Internet. Klik naar de feministisch-spirituele website 'The feminine principle' (http://www.coolgold.com.au/~imacleod) als u wilt weten hoe de cycli van bloed, creativiteit, seksualiteit, de maan en 'archetypische vrouwelijke energieën' precies met elkaar zijn verknoopt. Netsurfers met een kinderwens kunnen hier leren dat de vruchtbaarheid het meest gediend is met een 'wittemaancyclus': ovuleren met volle maan en menstrueren met nieuwe maan. Want de volle maan bevordert de conceptie. Ook het geloof in Luna als vroedvrouw is oeroud. Een bevalling bij afnemende maan zou resulteren in een dochter, een bevalling bij wassende maan in een zoon - het is duidelijk welk geslacht meer gewaardeerd werd. En de meeste kinderen zouden geboren worden bij volle maan. Schuilt er in die folklore een kern van waarheid? Twee onderzoeken uit de jaren negentig laten geen ruimte voor illusies. Twee Italiaanse onderzoekers turfden de stand van de maan tijdens 7.842 spontane bevallingen op een kraamafdeling in Florence. Er bleek geen peil op te trekken. Of werden hun cijfers vertekend door de invloed van gynaecologen op het tijdstip van bevallen? Om dat uit te sluiten inventariseerde een ander Italiaans team in Maputo (Mozambique) 5.226 thuisbevallingen zonder medische hulp, die plaatsvonden in een periode van 37 maancycli. En weer bleek dat de stand van de maan geen enkele rol speelde. Dat maan en zwangerschap helemaal niets met elkaar te maken hebben, is echter geen uitgemaakte zaak. Want hoe komt het, vraagt de overigens skeptische Govert Schilling zich af in 'Gezichten van de maan', dat een normale zwangerschap 294 dagen duurt, gerekend vanaf de bevruchting? Dat getal

44

wcs MEI/JUNI 1998

komt wel heel dicht in de buurt van precies tien lunatics. 'Met andere woorden: een kind dat bij eerste kwartier wordt verwekt, komt normaal gesproken ook bij eerste kwartier ter wereld!' Hoe die koppeling tot stand is gekomen, blijft echter een raadsel. Boze geest De maan beïnvloedt volgens oeroude verhalen niet alleen het lichaam van de mens maar ook zijn geest. Een van de ziekten die vanouds met de maan werden geassocieerd, is epilepsie. In het evangelie van Mattheus zegt de vader van een patiënt: 'Here, heb medelijden met mijn zoon, want hij is maanziek en hij is er slecht aan toc; want dikwijls valt hij in het vuur en dikwijls in het water.' Waarop Jezus de 'maanzieke' verlost van een boze geest. Het spectaculairst komt de angst voor de maan als ziekmaker tot uiting in het geloof aan weerwolven, dat in heel Europa bestond. Zo zouden volgens een oud Siciliaans bijgeloof kinderen die bij volle maan verwekt waren weerwolven worden. Ook slapen in het maanlicht kon iemand transformeren in zo'n mythisch monster. Een moderne Siciliaanse weerwolf is op onvergetelijke wijze in beeld gebracht in 'Male di luna', een van de episoden van 'Kaos' van de gebroeders Taviani, als een deerniswekkende figuur, die bij volle maan jankend en rukkend aan boompjes zijn bruid de stuipen op het lijf jaagt. Er waren ook weerwolven rond buiten de filmzaal en de folklore. In 1949 bijvoorbeeld werden politieagenten in Rome gealarmeerd door dierlijk gejank uit een park. In de bosjes troffen ze Pasquale Rossini aan. Hij was overdekt met modder en klauwde met zijn nagels in de grond. Rossini verklaarde al drie jaar bij volle maan zijn zelfbeheersing te verliezen en op deze manier rond te dwalen.Deze Italiaanse jongeman leed aan een complex van symptomen dat door medici lycanthiopie is gedoopt, de 'weerwolfziekte'. De aandoening is zo zeldzaara dat hij niet voorkomt in de 'DSM-IV', het diagnostische handboek van elke psychiater, maar er zijn diverse gevallen gerapporteerd in vaktijdschriften. Zo wordt in het American Journal of Psychiatry (r977) een 49-jarige schizofrene vrouw beschreven, die zich gedroeg als een wolf. Na vier weken medicatie en psychotherapie kwam ze weer tot zichzelf, al beleefde ze een terugval "op een nacht dat de maan vol aan de hemel stond". En een artikel uit 1975 beschrijft de 37-jarige Amerikaanse boer W., die van tijd tot tijd zijn baard liet groeien, op kerkhoven sliep en huilde naar de maan. Dat is omdat ik een weerwolf ben, verklaarde hij toen hij voor de derde keer werd opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. De auteurs van het artikel concluderen dat de man door een ernstige hersenaandoening aan psychotische episoden leed, maar konden geen organische oorzaak vinden voor het feit dat die episoden juist tijdens volle maan optraden. Beide gevallen suggereren dat deze ongelukkige mensen tijdens hun psychose een rol speelden die ze kenden uit films, literatuur of folklore: zo maakten ze de volksverhalen over maanzieke weerwolven waar.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen