VU Magazine 1998 - pagina 265

nemingen een kunstgeheugen is uitgevonden: beeld en geluid. Smaak-, geur- en tast-ervaringen blijven vooralsnog vluchtig en moeten dus terstond worden genoten. Wie weet wat virtual reality ons straks op dat gebied nog .emaal te bieden heeft. Landschappen zijn tot diep in de Romantiek een belangrijke metafoor geweest met behulp waarvan de mens zich de mysterieuze werking van het geheugen trachtte voor te stellen, inclusief veel donkere bossen, krochten en spelonken, verborgen watervallen en rivieren die zich door oneindig laagland spoeden. Ook het omgekeerde is trouwens het geval. Het landschap op zijn beurt doet voor schrijvers en dichters ook wel eens dienst als geheugen. Voor Willem van Toorn bijvoorbeeld, die onlangs een bundel opstellen publiceerde, waarin hij het Nederlandse cultuurlandschap beschouwt als een tastbare herinnering, aan de hand waarvan de bemoeienissen van de mens met de natuur in onze streken stap voor stap te traceren zijn ('Leesbaar landschap', Querido). En de dichter Ad Zuiderent publiceerde zo'n twintig jaar terug zijn bundel 'Geheugen voor landschap' (bij de Arbeiderspers). Zuiderents bundel bevat prachtige gedichten waarin het geheugen in het landschap opgaat. Of omgekeerd. Maar meestal wint het landschap. Zoals in 'Winterlandschap' dat eindigt met de regels: "Vergeefs sla ik gesloten ogen op,-/ daarmee sluit zich de man in mijn geheugen o p / t o t dit in fijne sneeuw ^verdwijnt. Wat blijft is landschap." Mnemosyne geldt als de moeder der muzen, die de mens het geheugen schonk. Dat is althans het verhaal dat Socrates aan Theaete-tus vertelde. En Douwe Draaisma vertelt het verder in 'De metaforenmachine'. Mnemosyne had geen keus, omdat zonder geheugen geen mens in staat zou zijn te genieten van de kunstvormen (inuziek, poëzie en wat al

wcs

JULI/AUGUSTUS

1998

33

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen