Studentenalmanak 1923 - pagina 76
66 H E T LAATSTE W O O R D
wetten brengt, niet van zijn Kantiaansch standpunt uit onge-
motiveerfd, want Dilthey wil zelf van dat Kantiaansche
wetenschapsbegrip niets weten. Hier ligt juist een der hoofd-
verdiensten van Dilthey, dat hij, niettegenstaande in de
geesteswetenschappen de Kantiaansche mathematische
exactheid, en ook het Comte'sche ,,savoir pour prévoir",
waartoe dq natuurwetenschap het door haar wetten brengt,
ontbreekt, toch voor die groep den naam van wetenschap
blijft vorderen, In zijn „Einleitung in die Geisteswissen-
schaften", een werk, dat evenals zijn schoone biografie van
Schleiermacher, een torso bleef, stelde hij zich voor, naast
de ,,Kritik der Reinen Vernunft" van Kant een ,,Kritik der
Historischen Vernunft" te geven, die in het bewustzijn de
vormen zou aantoonen, waardoor de historische verschijn-
selen zich tot een wetenschappelijk systeem ordenden.
Naar de andere zijde had hij front te maken tegen de
speculatieve philosophie, die vooral in de systemen van
Fichte, Schelling, Hegel metaphycica's gingen bouwen op
grond van eigengezette Wils- en Vernunft-axioma's, zonder
zich door de gegevens, welke in de bijzondere wetenschap-
pen gereed lagen en aan den dag werden gebracht, te laten
afficieeren, ,,Die isolierte Philosophie des Geistes ist ein
Gespenst", zegt hij. W a n t Dilthey heeft grooten eerbied voor
het groote, dat in natuur en geschiedenis op ons toetreedt
en om opname in het bewustzijn, om naleving, om innerlijk
begrijpen vraagt,
Dilthey is Kantianer, merkten we reeds op. Ook Kant zou
tegen dergelijke systemen zijn groote bezwaren hebben ge-
had. Want de speculatieve systemen ruimen o,a, op met het
„Ding an Sich", met een realiteit buiten het bewustzijn. Maar
Kant had geen bezwaar tegen een metaphysisch systeem als
zoodanig. Zijn kenleer was er alleen op uit om de onmoge-
lijkheid te bewijzen der tot op zijn dagen gangbare school-
metaphysica. Zijn heele Vernunftkritik en zijn Transzenden-
tal-philosophie is er op gericht om juist de mogelijkheid te
scheppen voor een echte, geldige metaphysica, Dilthey
echter, en dit is het tweede punt, waarin hij van Kant af-
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van maandag 1 januari 1923
Studentenalmanak | 158 Pagina's
![Studentenalmanak 1923 - pagina 76](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/studentenalmanak/studentenalmanak-1923/1923/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van maandag 1 januari 1923
Studentenalmanak | 158 Pagina's