Een handvol filosofen - pagina 129
Geschiedenis van de filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit in Amsterdam van 1880 tot 2012
2 Oplopende spanningen in dramatische jaren "5
voortzetten, besloten aan een andere universiteit verder te studeren. Een niet gering
aantal kwam naar de Vrije Universiteit die bekend stond om haar betrekkelijk com-
promisloze houding tegenover de bezetter. Met de definitieve sluiting van de Leidse
universiteit in het voorjaar van 1942 steeg het aantal studenten aan de Vrije Univer-
siteit nog meer. Waren in 1940 ruim zeshonderd studenten ingeschreven, in maart
1942 waren dat er ongeveer duizend en een half jaar later ruim twaalfhonderd. De
collegezalen van de Vrije Universiteit waren niet berekend op deze grote aantallen.
De pedel en de hoogleraren moesten improviseren om voor enkele colleges de be-
schikbare zalen zo goed mogelijk te benutten. Uiteindelijk bleken de ruimteproble-
men oplosbaar, mede omdat de meeste studenten die van andere universiteiten af-
komstig waren, alleen maar kwamen om tentamens en examens te doen. Veel extra
werk voor de hoogleraren. Ook VoUenhoven en Dooyeweerd kregen het met het
afnemen van tentamens drukker dan ooit.''
De uit Leiden afkomstige studenten werden tijdens colleges en in gesprekken met
hoogleraren van de Vrije Universiteit geconfronteerd met allerlei calvinistische op-
vattingen die hun volkomen vreemd waren. Velen hadden er geen belangstelling
voor. Zij waren naar de Vrije Universiteit gekomen om hun studie met zo weinig
mogelijk vertraging voort te zetten en als het kon af te maken. Er waren ook ande-
ren die wel belangstelling toonden voor calvinistische opvattingen waarvan zij nog
nooit hadden gehoord.
In de juridische faculteit was een aantal katholieke studenten geboeid geraakt
door de denkbeelden van Dooyeweerd, terwijl hij verrast was door de vragen die zij
stelden. Na afloop van een college waren enkele katholieke studenten naar hem toe-
gekomen en hadden gevraagd: 'Professor, wij voelen ons bijzonder aangetrokken
tot deze denkbeelden, maar mogen wij als rooms-katholieken deze calvinistische
wijsbegeerte aanvaarden?' Uit het gesprek dat volgde bleek dat zijzelf Dooyeweerds
filosofie wel konden aanvaarden, maar dat zij zich afvroegen of deze filosofie alleen
voor gereformeerde studenten bedoeld was; was deze filosofie exclusief calvinis-
tisch of was zij breder? Dooyeweerd was al eerder met deze vraag bezig geweest en
zijn antwoord liet aan duidelijkheid niets te wensen over. Hij erkende dat hij zijn
filosofie niet naar een mens en dus ook niet naar de reformator Calvijn moest noe-
men. Wel wilde hij zich laten inspireren door de richting van de reformatie, en dan
niet alleen een kerkelijke reformatie, maar een reformatie die het hele leven, ook het
denken van de mens, zou vernieuwen. Hij stelde dat hij zijn filosofie beter kon ty-
peren als een 'reformatorische wijsbegeerte' met een oecumenisch karakter.^
Ondanks de toegenomen drukte, zetten VoUenhoven en Dooyeweerd in de eer-
ste jaren van de oorlog hun filosofisch onderzoek voort. VoUenhoven had zelfs een
plan opgesteld voor de jaren veertig om de geschiedenis van de filosofie systema-
tisch te bestuderen. Het zou na de oorlog resulteren in de publicatie van het eerste
«.
6 Zie Stellingwerff, De Vrije Universiteit na Kuyper, pp. 283, 288. O o k Zondergeld, Geen duimbreed, pp, 52,
111-112. Stellingwerff, VoUenhoven, p. 151. Hoewel men vreesde dat de financiële situatie van de universiteit in
de oorlog onzeker zou worden, bleek zij betrekkelijk stabiel. De aangekondigde korting van vijf procent op het
salaris van de hoogleraren over 1941 en volgende jaren, en van vijftien procent over 1944 werd door het college
van directeuren ongedaan gemaakt. Zie archief senaat. Notulen, 27 december 1942, 21 juni 1943 en 16 februari
1944.
7 Zie Verburg, Herman Dooyeweerd, pp. 291-292. Ook interview met Dooyeweerd, in Puchinger, Is de gere-
formeerde wereld veranderd?, pp. 85-86.
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's
![Een handvol filosofen - pagina 129](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/publicaties-vu-geschiedenis/een-handvol-filosofen/2013/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's