Een handvol filosofen - pagina 276
Geschiedenis van de filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit in Amsterdam van 1880 tot 2012
2/2 V C Filosofen van de historische vakken
Een van de problemen waarmee hij in verband met zijn transformationele filosofie
werd geconfronteerd was: hoe kan een christelijke filosofie inzichten van niet-chris-
telijke auteurs op zodanige manier herformuleren, dat een transformatie in christe-
lijke geest gestalte krijgt? Anders gezegd, welke transformationele kwaliteit zou een
bepaalde christelijke filosofie moeten bezitten? Deze vraag kon volgens hem slechts
worden beantwoord via een diepgaand hermeneutisch onderzoek. Met dit herme-
neutisch onderzoek bedoelde hij niet een fusie (in de lijn van Gadamer) van 'hori-
zonten' (die van een auteur en een interpreet), maar een (her)interpretatie van con-
flicterende wereldbeschouwingen in een 'scheppings- en messiaans perspectief'. Dit
hermeneutisch onderzoek kon leiden tot een evaluatie van de argumenten omtrent
de mate waarin men bepaalde niet-christelijke inzichten en begrippen moest trans-
formeren.7^
Indien een diepgaand onderzoek naar de inhoud van filosofische inzichten en be-
grippen noodzakelijk was, ook van een christelijke filosofie, dan was volgens Klap-
wijk duidelijk dat een antithetische filosofische benadering niet vruchtbaar kon zijn.
Maar evenzeer onvruchtbaar vond hij de calvinistische kritiek op de zogeheten syn-
thesefilosofie - een filosofie die een veronderstelde tegenstelling van beginselen (bij-
voorbeeld tussen christelijke en niet-christelijke) trachtte te verzoenen. Er waren
veel filosofen die zo'n synthesefilosofie aanhingen, maar die zich niet herkenden in
de calvinistische kritiek op hun filosofie. Zij beschouwden deze kritiek zelfs als mis-
leidend, omdat zij geen onverenigbare beginselen met elkaar wilden verzoenen, maar
- integendeel - niet-christelijke ideeën wilden transformeren in een christelijke le-
vensvisie."
Met zijn kritiek op de antithese en synthese in de filosofie raakte Klapwijk twee
onderwerpen die destijds onder calvinistische filosofen aan de Centrale Interfaculteit
nauwelijks discutabel waren, waardoor een - straks te bespreken - isolement van de
faculteit in de universiteit en daarbuiten werd bevorderd. Maar Klapwijk had nog
een andere kritiek op de typering synthesefilosofie als een statische term die geen
verwijzingen zou bevatten naar de wereld waarin christendenkers leefden en de vele
vragen waarmee zij werden geconfronteerd. Volgens hem was het werk van christen-
filosofen ingebed in de context van de cultuur waarin zij leefden en van de filosofi-
sche problemen die er deel van uitmaakten. Zo was de interne dynamiek van een
christelijke filosofie verbonden met de dynamiek van de haar omringende wereld.
Deze verbondenheid van haar interne en externe dynamiek maakte deel uit van het
transformationele karakter van een christelijke filosofie, omdat deze filosofie gerela-
teerd was aan en toegang gaf tot filosofische problemen die ook in de filosofie in het
algemeen aan de orde waren - problemen die zowel christenen als niet-christenen
noodzaakten om erover na te denken.
Zo bestond er niet alleen invloed van antiek- en modern-filosofische thema's op
het christelijk denken, maar ook invloed van christelijk denken op het westerse den-
ken in het algemeen. Vandaar dat Klapwijk sprak over een 'reciprociteit van de trans-
formatie', die hij in twee stellingen samenvatte: a) krachtens het religieus beginsel van
het christelijk geloof was het mogelijk christelijk-filosofische perspectieven en in-
zichten te ontwikkelen, waarin inzichten van andere filosofische theorieën konden
worden geherinterpreteerd en geïntegreerd; b) daarentegen werkte men in de filoso-
fische traditie met begrippen die een christelijk-filosofische oorsprong hadden en die
72 Klapwijk, 'Epilogue', pp. 248-249. O o k Klapwijk, 'Reformational Philosophy on the Boundary Between
the Past and the Future', pp. 117-118.
73 Klapwijk, 'Epilogue', pp. 253-255.
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's
![Een handvol filosofen - pagina 276](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/publicaties-vu-geschiedenis/een-handvol-filosofen/2013/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's