Een handvol filosofen - pagina 117
Geschiedenis van de filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit in Amsterdam van 1880 tot 2012
7 Verdere ontwikkeling van hun denken 113
cultuurvorming die met behulp van de monopolistische overheidsmacht wordt gere-
aliseerd, en gekwaĆ¼ficeerd door de juridische wetskring van recht en publieke recht-
vaardigheid. Zoals gezegd bestonden destijds onder toonaangevende juristen ver-
schillen van mening over de aard van de staatsstructuur. Volgens Dooyeweerd waren
zij het zicht kwijt op de normatieve structuur van de staat als een instelling van recht
en publieke rechtvaardigheid, die een 'evenwichtige harmoniseering in den zin der
vergeldende afweging eischt van alle belangen'.'''' Uit dit citaat blijkt de samenhang
tussen de wetskringen. De juridische kwalificatie van de staat als een instelhng van
recht krijgt een verdiepende dimensie door middel van een retrocipatie naar de esthe-
tische wetskring: een 'evenwichtige harmonisering ... van alle belangen'. Het opko-
men voor alle belangen betekent dat de juridische kwalificatie van de staat als rechts-
instituut niet restrictief wordt opgevat, maar een verrijking krijgt door middel van
een anticipatie naar de ethische wetskring van de liefde: de overheid behoort de vele
belangen van de burgers te behartigen 'in den zin der vergeldende afweging'.
De wijsbegeerte der wetsidee was een monumentaal werk en D o o y e w e e r d werd een
boegbeeld van het Nederlandse neocalvinisme. N a a r buiten toe was Vollenhoven
loyaal jegens D o o y e w e e r d en zijn werk, al liet hij in besloten kring merken dat hij
de publicatie van De wijsbegeerte der wetsidee prematuur vond.'-t^ Volgens hem was
een meer diepgaande studie van de geschiedenis van de filosofie nodig, voordat men
z o ' n werk kon publiceren. Maar D o o y e w e e r d werkte anders: hij was eraan toe o m
dat werk te publiceren en hij was van mening dat velen erop zaten te wachten. Zijn
gedachten waren voldoende gerijpt en in drie delen had hij een nagenoeg afgeronde
systematische filosofie uitgewerkt. Hij kende Vollenhoven goed genoeg o m te w e -
ten dat het d o o r hem gewenste historisch-filosofisch onderzoek zoveel tijd in beslag
zou nemen, dat het pas op lange termijn tot publicaties zou leiden.
D o o y e w e e r d k o n na een bepaalde fase van zijn o n d e r z o e k met een publicatie
k o m e n en daar bleef het dan voorlopig bij. Vollenhoven zou na een publicatie al
spoedig zijn eigen uitspraken, termen en argumenten ter discussie stellen - hij was
er v o o r t d u r e n d mee bezig.''" O o k D o o y e w e e r d bleef zijn o n d e r z o e k voorzetten
en k w a m soms met correcties o p zijn werk, maar wanneer hij in een discussie een
kritische vraag kreeg dan was zijn a n t w o o r d niet zelden: ' U hebt mij toch niet he-
lemaal goed begrepen' of ' U w vraag is niet juist gesteld'. Vervolgens verwees hij
naar een van zijn publicaties en legde n o g eens uit h o e hij daar het een en ander had
behandeld.'"''' Wanneer Vollenhoven met een kritische vraag werd geconfronteerd,
was zijn reactie vaak: 'Zegt u dat n o g eens'. 'Ja, daar moet ik n o g verder over na-
denken'.
In 1934 waren Dirk en Mien Vollenhoven met hun vijf kinderen verhuisd naar de
Koninginneweg 56. Drie jaar later kwamen H e r m a n en Tine D o o y e w e e r d , die zes
kinderen hadden, bij hen in de buurt w o n e n aan de Oranje Nassaulaan 13. H u n ge-
zin zou nog met drie kinderen w o r d e n uitgebreid. O p zondag trokken de gezinnen
vaak samen op. Zocht D o o y e w e e r d vaak ontspanning achter de piano, Vollenhoven
141 Dooyeweerd, De wijsbegeerte der wetsidee, deel lU,p 401.
142 Zie (Vollenhovens schoonzoon) H. Nijenhuis, Toespraak hij de presentatie van het boek 'Vollenhovens
Schematische kaarten' aan de Vereniging voor Reformatorische ^Wijsbegeerte, 8 januari 2000, p. 3 (niet gepubli-
ceerd manuscript), in archief Woldring, doos IV, map 59a
143 Aldus T^i]enhuis, Toespraak bij de presentatie, p 3.
144 Zie Verburg, Herman Dooyeweerd, p 264.
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's
![Een handvol filosofen - pagina 117](https://geheugenvandevu.digibron.nl/images/generated/publicaties-vu-geschiedenis/een-handvol-filosofen/2013/01/01/1-thumbnail.jpg)
Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 2013
Publicaties VU-geschiedenis | 548 Pagina's