De Scherpe Resolutie en het decretum horribile. - pagina 13

11

Op

dien we^j lag deilialve inkrimping van hot Staatsmonopolie, gelang het bijzonder onderwijs de wieken breeder uitsloeg en bleek aan de eischen door degelijke volksontwikkeling gesteld, te kunnen voldoen.

naar

ïoch slaat men den tegenovergestelden weg in en acht zich geroepen om. ondanks do verrassende ontwikkeling, waartoe het bijzonder onderwijs geraakte, het Staatsmonopolie uit te breidt-n en van het verschil tusscheu Vrije school of Staatsschool de levensquaestie voor ons nationaal bestaan te maken. Dat is en blijft een rechtsomkeert zoo stuitend en handtastelijk, politiek terrein gezien werd, althans indien men als zelden op de Liberalen vast mag houden aan het door henzelven, met name door Thorbecke en evenzeer door Jonckbloet, gepredikte stelnel. En of nu de grootere organen der Liberale partij al goed vindon op den stelligsten toon te verzekeren, dat van een rechtsomkeert hunnerzijds geen sprake ia, dit verandert aan do feiten niet met al. Het program dat ze nu op den voorgrond plaatsen, gaat uit van een ander steUel, dat met het vroeger door hen beleden stelsel in lijnrechten strijd geraakt. Niettemin bestaat er bij ons geen do minste twijfel, of deze organen zijn bij hun pertinente verklaring volkomen ter goeder trouw, al geven ze ook blijk van een minder goed geheugen, of wil men, van minder goede dialectiek. Sinds jaren reeds was de overeenstemming tusschen Thorbecke en de dusgenaamd Liberale partij slechts schijnbaar. Twee zeer uitecnloopende staatkundige groepen waren het, die door Thorbecke's ijzeren wilskracht in schijn tot ééne staatkundige partij werden saamgeklemd. De oudste dezer groepen wilde inderdaad en waarheid Liberaal d. w. z. ze zocht de Staatsbemoeiing te beperken, de indivizijn dueele veerkracht in de maatschappij op te wekken, en aaa iedere ;

richting bieden.

en elk streven in die maatschappij een onzijdig terrein te «

We

vragen nu niet, of de politieke leden dezer groep onveranEer vermoeden we, dat er derlijk aan dit stelsel getrouw bleven. grond bestaat voor het tegendeel. Maar dit staat vast: gevraagd naar bun politieke geloofsbelijdenis, gaven ze dit als hun stelsel. Zeer onderscheiden hiervan was een andere groep, die terecht inzag, dat men met dit lai-ser-allfr er nooit in slagen zou, den geest der natie van oude vooroordeelen (zoo als o. a. baar Christelijk geloof) los te maken, eu dat een meer aanbevelenswaardige weg veeleer zijn zou: 1. door een kunstig uitgedacht kiesstelsel zich meester te maken van do macht om aan het land dt^ tcet te stellen, eu 2. was die macht eenmaal veroverd, door uitbreiding van Staats-bemooiing, de richting te beheerschen, waarin ons volk zich ontwikkelen zou. Ook bij zoo sterk sprekend verschil wist men niettemin de schijnbare overeenstemming te redden, doordien de laatsten toegaven, dat, waro het eenmaal gelukt do natio in dien giest tot behoor-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen