Gelijk nu van achteren blijkt

Amsterdam, 17 Jan. 1890.

Gelijk nu van achteren blijkt, zal de op I Januari gehouden volkstelling, voor zooveel de religieuse rubriek acht aangaat, toch elke betrouwbaarheid missen.

Wat we van meet af duchtten, is geschied. Allerlei grootere en kleinere dwingelandjes hebben zich opgemaakt, om den „fijnen" den voet dwars te zetten en het Synodale genootschap een handje te helpen.

We kenden de toestanden ten plattelande, vooral in afgelegen streken te goed, om niet vooruit te kunnen berekenen, welk een onzedelijke pressie door allerlei burgemeesters, veldwachters, gemeentesecretarissen, hoofd-en hulponderwijzers der openbare scholen, en wie al meer als tellers of ophalers dienst moesten doen, zou worden uitgeoefend, om nog altoos op naam van het Synodaal genootschap te doen boeken, wat er sinds korter of langer tijd meê brak.

Vandaar onze schrik, toen we bespeurden, wat kolossale fout men op Binnenandsche Zaken had begaan, met de vraag over rubriek acht zoo ondoordacht en buiten den eisch der werkelijkheid om te stellen.

Onze kleine dorpsdespootjes had men lleen in bedwang kunnen houden, door in de vraag zelve het recht van elk burger uidelijk uit te spreken; en er nog ens opzettelijk bij te drukken, dat een egelijk het recht had, de antwoorden zóó e stellen, als hij zelf meende dit te moeen doen, en dat niemand kon gedwongen orden, zijn naam onder de kaart te zeten, tenzij die overeenkomstig zijn wenchen en verlangen waren ingevuld, .

Toen nu echter Binnenlandsche Zaken e fout beging, om de vraag over de reigie zóó te stellen, dat de leden der Geeformeerde gezindheid, die met het geootschap niets meer uitstaande wilden heben, als niet bestaande wierden beschouwd, sprong het in het oog, hoe de kleine dorpstirannen opeens de handen vrij kregen, om naar hartelust den dwingeland te spelen, en a la suite van Mr. Levy c. s. zich op te maken tot meerdere glorie van het Synodaal genootschap.

Want wel heeft de minister Mackay, zoodra hij op de fout gewezen wierd, door zijn schrijven aan de Commissarissen des Konings, door zijn declaratie in de Tweede Kamer en door zijn publicatie in de Staatscourant, nog gedaan wat hij kon, om kwaad te voorkomen, maar natuurlijk dat hielp adleen voor de steden en grootere centra van de bevolking.

Zoodra men toch op kleinere dorpen en in de achterstraat komt, hebben de machthebbenden te doen met een eenvoudige landbevolking, die van al zulke officieele stukken niets te hooren of te lezen krijgt, en niets ontvangt dan de telkaart, gebracht door een beambte, die gewoon is laatdunkend op een boer en nog laatdunkender op zijn arbeider neer te zien.

Nauwlijks was i Januari dan ook in het land, of van alle zijden kwamen de berichten in over allerlei ergerlijke brutaliteiten, die van ambtswege hebben plaats gehad.

Feitelijk wierd in tal van dorpen aan onzen vrijen burger zijn vrijheid ten eenemale benomen.

Als ware hij een onmondige, had men ter secretarie maar voor hem ingevuld; natuurlijk altoos met Ned. Herv. kerk.

Soms ging men nog verder, en liet de kaarten niet eens aan huis zien, maar riep de landlieden op, om op hei: stadhuis te komen teekenen.

En waar enkele flinke boeren dan weigerden te teekenen, daar wierd zulk een hooge toon aangeslagen, en met zoo allerlei bedreigd, dat ten leste de beste in de war raakte, en de secretarie toch haar zin kreeg.

Zelfs in kleinere steden liep het niet altoos naar behoorsn. Wij kennen een stedeke, waar minstens 3500 leden der Gereformeerde gezindheid met de Synode braken, en slechts een 1200 \ 1400 nog onder haar bleven, en waar toch de zaak niet zuiver liep.

En wat wil men dan in kleinere plaatsjes, waar het openlijk uitkomen voor de. Doleantie toch reeds met zooveel kleerscheuren gepaard gaat?

Helaas, deze feiten liggen er nu een^ maal toe.

Ze toonen opnieuw, wat er onder het liberaal regime van onze wezenlijke burgervrijheid geworden is, en hoe de liberale ambtenaarskliek haar roeping verstaat, om de vrijheid van den burger te eerbiedigen.

Zoolang er niet eens met krachtige hand op de Burgemeesterswereld wordt gewerkt, om deze heeren te doen verstaan, dat zij er om het volk zijn en niet het volk er om hen is, raken we van dit kwaad niet af.

Van harte hopen we dan ook, dat de toenemende invloed der antirevolutionaire partij er steeds meer op werken zal, om in onze Burgemeesterswereld ander personeel en in dat personeel een anderen geest te brengen..

En wat nu het resultaat van de gehouden telling aangaat, zoo trekken we er tweeërlei conclusie uit:

1°. dat men cok nu weer ziet, hoe weinig waarde men te hechten heeft aan de zoo hooggeloofde statistieken, die van de secretarieën komen; en

2°. dat de cijfers die moesten aanduiden, hoeveel leden der Gereformeerde gezindheid met het Synodale juk gebroken hebben, door de pressie der ambtenaarswereld op allerlei wijs in het ongereede zijn geraakt, en derhalve valsch zijn.

De cijfers, die straks sullen heeten aan te wijzen, hoeveel leden het Genootschap nog telt, en hoevelen in Doleantie gingen, verwerpen we dus nu reeds, als geheel onvevtrouwhaar en in strijd met de waarheid.

De eerste zullen veel te hoog zijn aangegeven.

De laatste veel te laag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen