MICHAEL SERVET,

Bij P. NOORDHOFF, te Groningen, is verschenen:

ilOHAEL SEHVL,

Een taiöir öer preforiiieeröe Inpisitie,

DOOR

Prof. 3r. A. v. d. LINBE.

Frijs f 3.9».

»Dit is de titel van het nieuwste wetenschappelijke werk uit de pen van onzen beroemden bibliothecaris en professor Dr. Van der Linde, dat geschikt is om als een koude waterstraal in de vlammen der religieuse onverdraagzaamheid van onze dagen te vallen.

Hoe heilzaam, wanneer een groot geleerde een stuk inquisitiegeschiedenis ter beschaming en tot inkeer van de Christenheid en de menschheid in het licht geeft, opdat we weder leeren alle geloofshaat te verafschuwen en het gebod der liefde te betrachten. Michael Servet namelijk, de beroemde Spanjaard, geneesheer, anatoom en ontdekker van den bloedsomloop, daarbij theoloog, vervaardiger der «dwalingen van de leer der drieëenheid", van »het herstel des Christendoms'' enz , en dientengevolge door de katholieke inquisitie in effigie verbrand, en vluchtende door de Geneefsche beulsknechten der inquisitie werkelijk als martelaar van zijne overtuiging verbrand in 1553, is de held van bovenstaand werk. Het is veel meer dan eene biografie van Servet, wanneer het ook al de eerste wetenschappelijke behandeling van hem behelst en reeds daarom de algemeene belangstelling der geleerden en van de christelijke gemeenten verdient; het is de herziening van een ketterproces uit de i6e eeuw in den besten zin van het woord, met den scherpen blik van den criticus en met de zekerheid van onderzoek op het glibberig, pad, die den grootsten juristen van ons volk tot sieraad zou strekken." {Rheinischer Kurier, Nov. '90.)

sWaar het heengaat als geloofsdwang den schepter zwaait, zien wij uit het dezer dagen verschenen . . . boek; — ik had bijna »pamflet" geschreven — van dr. Van der Linde, over Michael Servet. Met dit boek in de hand vraagt men zich af of men wel te gelijk aanspraak kan maken op den naam van Calvinist en van Christen. Calvijn te Geneva was de triomf van het Calvinisme. Niet ten on rechte spreekt dr. Van der Linde, aan Jan van Leiden en Munster denkend, van »een gereformeerd Sion''. Welk een toestand! Onder die heerlijke tucht worden b v, in 1543 Louis Piaget en zijn vrouw voor den kerkeraad gedaagd, omdat zij geen vleesch hadden gegeten op Roomsche vasten. De menschen hadden misschien een mooie tarbot present gekregen. In de vijf officieele herbergen mochten de kasteleins niets geven aan iemand, die niet behoorlijk bad en dankte. Calvijn vergat het woord »Zoo dan gij bidt, ga in uwe binnenkamer." De Armadis de Gaule werd verbrand. Een ongelukkige notaris die het hem ontzegde avondmaal had gebruikt, werd in 1554 veroordeeld om met een gloeiend ijzer de tong doorstoken te worden.

Welk eene Calvinistische braafheid! En daarentegen werd Simon Moreau, na een zeer onzedelijke daad, op voorspraak van Calvijn, schoolmeester.

Hoe Calvijn was ? Lees het in zijn brief aan Farel, wien hij schrijft betreffende het proces tegen Ameaux : ^Je dissimulai mes sentiments., »mais je fis savoir au juge qu'il me serait sagréable qu'on procédat contre lui avec toute »la rigueur que comporte la !oi."

Dat »je dissimulai mes sentiments" is rneer dan kostelijk. Het is een van die woorden, die slechts een andere vorm zijn voor- een brandmerk. Waarom Calvijn ook brieven schreef, te weinig gedachtig aan het »scripta manent."

»Scripta manent, " ja, en dat is dikwijls lastig genoeg. En toch aan de andere zijde is het zoo pleizierig nu en dan eens iets op te delven uit die oude paperassen, die het intieme leven van vorige eeuwen doen kennen." {De Nederl. Spectator, Dec. '90.^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen