Het uitzetten, atsnijden en uitbannen

neemt in de Synodale Genootschapskerk maar geen einde.

Het is of de heeren tot de oude medicatie van het bloed-aftappen zijn teruggekeerd.

Nog in Bilderdijks dagen zochten cok de geneesheeren daar heil in. Een aderlating was een soort panacé voor alle kwalen, en - vvaar aderlating in eigenlijken zin te kras bleek, nam men toch zijn toevlucht tot bloedige koppen.

Men stond in de overtuiging, dat de meeste kwalen voortkwamen uit overmaat van bloed, uit wat men noemde „voibloedigheid", en vandaar dat lancet en snepper gedurig dienst deden, cm onze goede grootouders van hun overtohig bloed te verlossen.

Nu heeft men op medisch gebied intusschen de onhoudbaarheid van dit systeem reeds voorlang ingezien, en is daarom tot

i minder bloedige medicatie teruggekeerd. Maar op kerkelijk gebied schijnt deze medicatie voor onze Synodalen almeer een ongemeene aantrekkelijkheid te verkrijgen.

Lange jaren heeft men last van allerlei elementen gehad, en men is nu op den inval gekomen, of lancet en snepper niet uitnemend dien.st konden .doen, om de vaderlandsche kerk op eenmaal van al deze lastige elementen te verlossen.

In 1834 was men nog van de tegenovergestelde meening. Toen werd het iemand belet om uit het Synodale Genootschap uit te gaan. Uittreden van onder het Synodaal bestuur gold toen voor misdaad.

En al kwam men bier in later jaren in zooverre op terug, dat men lieden die gaan wilden, ten slotte hun vrijheid liet, toch handhaafde men ook toen nog het denkbeeld dat en kerk verzamelm en niet verstrooien moet, en spande daarom zijn kracht in, om wie heengaan wilde, alsnog tot blijven te bewegen.

Maar sinds 1886 is dit alle; worden. anders ge-

Op raad van den heer Ds. Koch heeft men toen het systeem in toepassing gebracht, om kort en gued het lidmaatschap te ontnem.en, af te snijden en uit te bannen; daarbij uitgaande van de overweging, dat wie door het hoogste bestuur in zulk een genootschap was afgesneden, niets meer met het genootschap te maken had en dus geen kwaad meer kon.

Zelfs de eens zoo teedere Ds. Geselschap van Amsterdam vertelde het in 1886 op een vergadering, dat heel de zaak niets te beduiden had, want dat ailes op een „kleine aderlating" neerkwam, en dat daarna het gewone leven zijn loop weer hervatten kon.

Zelfs de eens zoo teedere Ds.

En zoo is de kerkelijke guillotine toen besteld. Het werk van verbanning en afsnijding en uitzetting heeft een aanvang genomen. En zulks wel met het gevolg, dat nu reeds een goede 400, 000 landslieden, die oorspronkelijk óf self óf door hun ouders in dit kerkverband stonden, er onherroepelijk buiten zijn geraakt. Een cijfer, dat zeer zeker reeds vóór 1886 omstreeks op de helft was gekomen, maar dat in elk geval sedeit 1886 met niet minder dan tweemaal honderd duizend vermeerderd is.

Doch hierbij blijft het niet.

Het spreekt toch vanzelf, dat een Genootschap, waarin eenmaal deze geest van uitzetting en uitbanning voer, altoos weer tot ditzelfde middel zijn toevlucht moet nemen, zoodra het stuit op moeilijkheden, die zijn zekerheid van bestaan of zijn gezag bedreigen.

Dit zag mea gebeuren. dan nu ook in Friesland

Daar waren in St, - Anna Parochie door de sociaai-demoraten kerkvoogden in gelijken geest gekozen, en door deze kerkvoogden was het kerkgebouw opengezet voor het houden van politieke redevoeringen van sociaal-democratische strekking.

Dit nu mocht niet.

Een bedehuis, een Christelijk bedehuis, en in dat bedehuis den kansel te misbruiken, om het heilig i»ysterie \'an Gods DHeeenheid te bespotten, de Godheid van den Chsistus te loochenen, en de verlossing door het bloed vaa Christus als bloedtheologie te brandmerken, dat deerde met. Zdis de loochening van een eeuwig leven na den dood is nooit oorzaak voor het Bestuur van dit Genootschap geweest, om den kansel ontwijd te achten. Ja, waar het zelfs voorkwam, dat moderne predikanten over het Eeuwige Wezen in bijna atheïstischen

geest spraken, en althans het persoonlijk bestaan van God ontkenden, trad men nimmer tegen hen op.

Maar... nu een sociaal-democraat op den zelfden kansel spreken durft tegen het privilegie vaa hst bezit, ea den brutalen moed heeft, om het particulier eigendom aan te tasten, teneinde tot communaal bezit te geraken, nu barst op eenmaal de toorn van dit Geaootschapsbestuur los; nu is bet bedehuis van dit Genootschap te heilig om door zulke taal ontwijd te worden; en nu maken de machten in dit Genootschap zich op eenmaal op, om aan dit ergerlijke kwaad paal en perk te stellen.

En toen men daartoe eenmaal besloten had, lag natuurlijk de te volgen gedragslijn voorgeteekend. Eerst inquisitoriaal verhooren; toen ., ; een niet beantwoorden van de gestelde vragen als bewijs van schuld doea gelden; en toen dat quasibewijs maar eeamaal geleverd was, de kerkelijke guill.? tine in werking brengen, tot de heilige Genootschapskerk te St.-Anna-Parochie ook van deze onverlaten gezuiverd was.

Nu versta men ons wel.

Het enkele denkbeeld, dat eeti atheïstisch sociaal-democraat op den kansel in een Christelijk bedehuis klimt, revolteert ons. Al wat er aan eerbied voor het heilige in ons leeft, komt er tegen op. We achten het een sacrilegium in den vollen zin des woords.

Maar wat we staande houden is, dat het sacrilegium niet minder, maar no^ erger is, als niet het gebouw voor een moderne voorlezing gebruikt wordt, maar in den kerkeiijken dienst zelven iemand als drager van het ambt optreedt, die nog den vorm van het gebed aanhoudt, en nog kwansuis Doop en Avondmaal bedient; en die inmiddels dezen zijn kerkelijke» dienst misbruikt, om op den kansel alle de heiligheden Gods in het aangezicht te slaan, zijn mysteriën aan de minachting van het gezond verstand over te geven, en al de heerlijkheid van den Christus voor het oog zijzer gemeente te blusschen.

Kerkelijk, men versta ons wel, op kerkelijk terrein is de katste misdaad veel erger dan de eerste. Want immers deze kerkvoogden te S; .-Anna Parochie hadden slechts het gebruik van het gebouw afgestaan, terwijl de • besturen in het Genootschap zelven hadden medegewerkt om in den kerkeüjken dienst en dus door Aetatnbt, de heiligheden Gods te laten smaden.

Doch dat doet er niet toe.

De theorie van de aderlating ig nu eenmaal weer in zwang gekomen.

Zoo heeft ook het Classicaal Bestuur van Amsterdam dezer dagen weer een halsstarrigen oefenaar afgesneden.

En zoo hok men voort en voort.

Zelfs van moderne zijde is nu reeds voorgesteld, om de kerkelijke tucht, natuurlijk uitloop^nJe op afsnijding, ook op de spotters toe te passen.

En wat curieus is, bij de verdediging van dat voorstel wierd uitdrukkelijk verklaard, dat men zulke spotters had op te sporen, niet enkel onder de niets geloovenden, maar ook onder de geloovige orthodoxen.

Een mes dat dus naar twee kanten snijdt.

Naar links en naar rechts; al naar het den dominee hindert.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen