Buitenland.

DaitscllUad. Invloed der moderne theologie.

De invloed der moderne Theologie, doet zich in Beieren krachtig gelden. Met bezorgdheid slaan allen die nog hart hebben voor de Evangelische Kerk dit verschijnsel gade. Bij de proponentsexamens komt het genoeg aan den dag, hoezeer vele candidaten met den geest van het modernisme bedekt zijn. Onlangs gebeurde het dat een candidaat den kansel voor het eerst betreden zou; een eerlijk karakter zijnde verklaarde hij, en op het laatste oogenblik, dat hij niet anderen wilde prediken wat hij zelf niet geloofde. De jonge man had eerst ter Erlangen gestudeerd, en daarna te Berlijn. Aan de la^atste Universiteit had hij aan alles leeren twijfelen, zelfs aan het persoonlijk bestaan van God.

Men kan denken hoeveel smart dit den bejaarden ouders gedaan heeft, en hoeveel ergernis dit geval geeft in de geboorteplaats van den candidaat. Maar ook gaat men vragen: Zijii dan de openbare leerstoelen waarin Theologie onderwezen wordt, daartoe in de wereld, om de fundamenten van het Christendom te ondergraven, de muren der kerk omver te halen en de waarheid Gods te vewoesten ? Daarom is het te verstaan, dat zij die het met de kerk'goed meenen er op uit zijn, om te verkrijgen dat de kerk haren invloed bij de benoeming van professoren in de godgeleerdheid kan laten gelden. Ook spreekt men de meening uit, »dat wanneer de mannen der Universiteit, vrijheid van wetenschap" in hunne banier geschreven hebben, de kerk op middelen en wegen moet bedacht zijn, om hare dienaren in hare belijdenis te doen opleiden. Wanneer de kerk niet zich zelve opheffen wil, dan is het hoog tijd, de bijl aan den wortel van den gifboom te leggen, en niet aan den vijand in eigen boezem voedsel te geven.

Wanneer het maar niet bij woorden blijft. Ook de mannen die nu »den Gereformeerden bond" vormen, spraken zich voor eenige jaren zoo kras voor gereformeerd universitair onderwijs uit, dat men denken zou: de vrienden zullen weldra overgaan tot het leggen van den eerstensteen om een Vrije Universiteit op gereformeerden grondslag te stichten. Doch wat is er van gekomen? De berg heeft een muis gebaard. Doch de Duitsche gereformeerden zijn weinig in aantal, zal men zeggen, en hoe weinigen kunnen nog den naam van gereformeerd dragen.... Doch nu wordt in Ev. Lutherschen kringen de noodzakelijkheid gevoeld, om of van de zijde der Kerk invloed uit te oefenen op de benoeming van hoogleeraren in de Godgeleerdheid, of om tot andere maatregelen over te gaan. Maar welk lichaam zal uit naam der Kerk zijn invloed op bedoelde benoemingen doen gelden ? De Algemeene Pruisische Synoden bijv. voor Pruisen? Doch het feit dat deze synode in hare jongste vergadering, op het laatst van het voorgaande jaar, laf gekropen heeft voor den wil des keizers, toen deze te kennen gegeven had, dat hem niet aangenaam zoude zijn, wanneer de gewezen hofprediker Stöcker tot lid der permanente commissie benoemd werd, leert genoeg, dat indien dezelfde geest in die vergadering blijft rondwaren, zij niet ernstig positie tegen het ongeloof nemen kan. Laat ons echter hopen, dat de jongste gebeurtenissen op staatkundig gebied, met name het intrekken der schoolwet, die eene winste geweest zou zijn voor Duitschland's Christenvolk, tot meerdere krachtsinspanning en tot het bieden van meer mannelijken tegenstand prikkelen zal.

Doch zal er met goed gevolg tegen het voortschrijdend modernisme worden gestreden, dan moet het kwaad bij den wortel aangetast. Dan behooren de toongevende Christelijke mannen in Duitschland te erkennen, dat de z. g. Vermittelungs-theologie (die het midden zoekt te houden tusschan hetgeen de vaderen der reformatie leerden en wat het moderne rationalisme in het schild voert) den weg gebaand heeft, voor de ontwikkeling der moderne theologie. Weigert men dit en heeft men slechts bittere en schampere woorden over voor een man als Dr. Zahn te Stuttgart, dan vreezen wij dat het moderne beginsel velen te machtig worden zal, die thans nog daarin groot gevaar voor de kerk duchten. Dr, Zahn is de eenige godgeleerde in naam, die in Duitschland voor de souvereiniteit Gods besHst uitkomt, en gedurig protesteert tegen het synergisme (de medewerking van den mensch bij de bearbeiding door de genade Gods), dat in Duitschland in Christelijke kringen den boventoon heeft.

Engeland. De Independent over de hoogere critiek.

In de Independent vonden we een artikel, dat een pijnlijken indiuk op ons maakte. Korten tijd geleden, zoo heet het daarin, was een ieder doordrongen van de onfeilbaarheid van Gods Woord, van Genesis tot Openbaring. Daarin werd de jeugd onderwezen, in dat geloof las men dagelijks de Schrift en bad men tot God, de Zotidagsschoolonderwijzer ging er van uit en het heerschte op den kansel. Het geheele Christelijke leven was er van doortrokken, tot in de stervensure toe. Men gevoelde, dat wanneer men die grondwaarheid omverwierp, het Christendom zou worden verwoest.

Maar de bijbelsche critiek kwam opdagen. De jongere predikanten gingen aan het onderzoeken en hadden een bangen strijd door te strijden, wijl zekerheid voor onzekerheid had plaats gemaakt. Maar ook werden de resultaten der nieuwere wetenschap gepredikt onder het volk. Men had verwacht, dat het Protestantsch volk even gehecht zou zijn aan de leer der H. Schrift, als het Roomsche aan de leer der kerk. Maar dit is aldus niet uitgekomen. De «hoogere critiek" is nu een wojrd dat dagelijks in den mond genomen wordt. De oude opvatting van den Bijbel is van zijn heilig voetstuk afgenomen; zij werd in stukken gebroken, tot poeder vermaald en

over de wateren verstrooid, waaruit het volk moet drinken. En wat is de uitkomst ? Er hebben geen uitbanningen plaats gehad. Er is op kerkelijk gebied geen revolutie gekomen. De kerken zijn niet geschokt, er hebben geen breuken plaats gehad. De gemeenteleden hangen meer aan hunne kerken. Twijfelzucht en wereldsgezindheid zijn aan het afnemen. Wij leven in eene herleving van het godsdienstige leven. De ijver om het Evangelie te verkondigen aan de Heidenen is vuriger dan ooit. En ofschoon de oude theorieën, waarmede onze vaders en moeders hun Bijbel lazen, voor het uitwendige zijn verdwenen, de Bijbel zelf komt ons meer met Goddelijk gezag en meer beademd met

Goddelijk leven voor, dan ooit te voren. Wij hebben ons over dit schrgven verbaasd en bedroefd. Zeker niet aanstonds doet de macht van het ongeloof hare verderfelijke werking voor ieders oog kennen. Langen tijd kan zij de wortels der kerk verderven, voordat het in de takken openbaar wordt. Doch eenmaal moet het toch openbaar worden, hoe de worm van het ongeloof heeft geknaagd aan de levenswortels der kerk. Daarbij, als een tak van een boom wordt afgehouwen, verdorren de bladeren niet aanstonds. Eerst van lieverlede gebeurt d't.

En hoe kan men zeggen, dat in Engeland door de z. g. hoogere critiek geen scheuringen van eenige beteekenis hebben plaats gehad! Of is men nu al vergeten waarom de door duizenden zoo betreurde Charles Haddon Spurgeon zich losscheurde van de Unie der Baptistische kerken? Waarom werd het door duizenden in Engeland zoo bejammerd, dat Spurgeon hun was ontnomen? Immers omdat men gevoelde een man verloren te hebben, die met de volle kracht van zijn geloof en met de groote gaven, die de Heere hem verleend had, inging, tegen de »Down grade", d. w. z. de beweging die de Heilige Schrift ondermijnt en de kerk des Heeren verwoest. Hetzelfde wat nu de moderne critici in Engeland zeggen, beweerden ten onzent ook de Groningers en Modernen bij het opkomen hunner richting. Doch in plaats van nieuw leven te schenken, heeft de koude adem van het rationalisme de kerken leeggemaakt, en het werk der barmhartigheid jegens ellendigen doen ophouden of verwaarloozen.

WiNCKEÏ, .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen